გამუდმებით ფიქრობთ და საკუთარ თავს ადანაშაულებთ წარსული ქმედებების, არჩევანის, სიტყვებისა თუ შედეგების გამო? და რას იტყოდით ამისგან გათავისუფლებაზე? ახლა სწორედ იმ 5 სტრატეგიაზე გესაუბრებით, რომლებიც ქრონიკული ფიქრებისგან დაგიხსნით:
1. გააცნობიერეთ და დაარქვით სახელი
ხშირად ბევრი ფიქრი ისე შემოეპარება ჩვენს გონებას, რომ ვერც კი ვაცნობიერებთ… თუმცა, როცა მის ამოცნობას ისწავლით, ყველაფერი სასიკეთოდ შემობრუნდება. უნდა გაიგოთ, რა ხდება თქვენს თავს, შემდგომ კი სახელიც დაარქვათ, ზედმეტი განსჯისა თუ კრიტიკის გარეშე. მართალია, მხოლოდ პროცესის გაცნობიერებით პრობლემა ვერ გადაიჭრება, მაგრამ ამ პროცესთან ურთიერთობის შეცვლაში ნამდვილად დაგვეხმარება.
ამას ქცევითი მეცნიერები მეტაკოგნიტიურ ცნობიერებას ეძახიან, ან სხვაგვარად რომ ვთქვათ, უნარს, ამოიცნოთ საკუთარი ფიქრები და დისტანცირდეთ მისგან, თუნდაც რამდენიმე წუთით — ასე ქრონიკული ფიქრის წრეს გაარღვევთ და პასუხების ახალ გზებს მისცემთ არსებობის შესაძლებლობას.
2. შეიგრძენით ამჟამინდელი მომენტი
როცა გონება წარსულზე ფიქრითა და მომავალზე წუხილითაა დაკავებული, აწმყოში სიმშვიდის პოვნა საკმაოდ რთული ხდება. გამოსავალი კი Grounding ტექნიკებში უნდა ეძებოთ, ამჟამინდელ მომენტზე ფოკუსირებაში, განსჯის გარეშე. ეს მოიცავს ისეთ ქმედებებს, როგორებიცაა ჰაერის ტემპერატურის შეგრძნება ან შეჩერება და ირგვლივ არსებული ხმების მოსმენა, ასე უსაფრთხოებისა და სიმშვიდის ნაზი სიგნალები ჩნდება…
მიზანი ამჟამინდელ მომენტში დაბრუნება უნდა იყოს მაშინ, როცა აღმოაჩენთ, რომ თქვენს გონებას ფიქრები იპყრობს. ხოლო, როცა ამას მოახერხებთ, დამშვიდების გზებსაც იპოვით.
3. შეხედეთ ცნობისმოყვარეობით და არ განსაჯოთ
როცა ამ ფიქრებს ადრეულ ეტაპზე აღმოაჩენთ, იმედგაცრუება ჩნდება, თუ რატომ არ შეგიძლიათ გაჩერება… ეს გასაგებიცაა, მაგრამ პროცესს განსჯა კიდევ უფრო აუარესებს. ამიტომაც ცნობისმოყვარეობით უნდა მიუდგეთ საკითხს, განსჯის ნაცვლად, ამ გამოცდილებას განსხვავებული ლინზიდან შეხედოთ — ასე ფსიქოლოგიურ სივრცეს შექმნით, რომელშიც ინსაითები კრიტიკას ანაცვლებს.
ცნობისმოყვარეობა დაგეხმარებათ რაღაცები ისწავლოთ თქვენი ფიქრებიდან თუ გამოცდილებებიდან იმის ნაცვლად, რომ პირდაპირ მათი გადაჭრა ცადოთ. ამგვარად, “რა ხდება ჩემ თავს?” კითხით: “რის ჩვენებას ცდილობს ეს ჩემთვის?” შეიცვლება. ასე კი მენტალურ მოქნილობასა და თანაგრძნობის უნარს შეიძენთ, რაც ქრონიკული ფიქრების შაბლონების ამოცნობასაც გაამარტივებს.
4. დაფიქრდით იმაზე, რაც ახლა არის მნიშვნელოვანი
შეჩერება იმისათვის, რომ კრიტიკის ნაცვლად, საკუთარ თავს ცნობისმოყვარეობით შეხედოთ, ყურადღებას ისეთი საკითხებისკენ მიმართავს, როგორებიცაა მნიშვნელობა და ღირებულებები. კვლევები აჩვენებს, რომ როცა ადამიანები თავიანთი ღირებულებების ერთგულნი რჩებიან და, შესაბამისად, მოქმედებენ, ისინი დიდ ფსიქოლოგიურ მოქნილობას განიცდიან, შესაბამისად, ნაკლებ სტრესსაც დაბრკოლებების პირობებში.
იმაზე დაფიქრება კი, რაც მოცემულ მომენტშია მნიშვნელოვანი, მარტივი კითხვით შეგიძლიათ, დაიწყოთ: რა არის ის ერთი რამ, რაც ახლა ჩემს კონტროლს ქვეშაა? შესაძლოა, ეს სუფთა ჰაერზე გასვლა იყოს ან იმ შეტყობინების დრაფტის შენახვა, რომელსაც წერდით, რათა შემდგომში დასვენებული თვალით დაუბრუნდეთ. საკმაოდ პატარა ნაბიჯები კი ჩანს, მაგრამ ამას ქრონიკული ფიქრების მოყვარულებში კონტროლის შეგრძნების აღდგენა შეუძლია.
ხოლო დროთა განმავლობაში მიზანი პერფექციონიზმს ჩაანაცვლებს, პასუხის გაცემა რეაქციებს და მოძრაობა მენტალურ ჩიხში მოქცევას… ამგვარად, სიმშვიდეც შეძლებს დასადგურებას გონებაში, რომელიც მანამდე მრავალი ფიქრით იყო დაკავებული.
5. დაარღვიეთ ფიქრების წრედი
ქრონიკული ფიქრების მოყვარულები თავს ლაბირინთში გრძნობენ… გამოსავალი კი პატარა პრაქტიკებშია: შეჩერება და იმის ასახვა, თუ რა ისწავლეთ, ნაცვლად იმისა, რომ იფიქროთ, რა შეგეშალათ, ამ ლაბირინთიდან გამოსვლაში დაგეხმარებათ. კარგი იქნება, თუ ხშირად დაგეგმავთ რაღაცებს, რადგან როცა გონებამ გეგმა იცის, ფიქრების გააქტიურებისთვისაც აღარ რჩება დრო.
ამგვარად, შესაძლოა, ჩვენი ფიქრების კონტროლი არ შეგვეძლოს, მაგრამ ჩვენ ხელთაა ის, თუ როგორ შევხედავთ მას. სწორედ ამაზეა ზემოთ განხილული 5 სტრატეგიაც, რომელთა დანერგვის შემთხვევაში შეძლებთ სიმშვიდე დაიბრუნოთ.
