in ,

ცნობილი გენეტიკოსის იდეა – გაცნობის აპლიკაცია, რომელიც წყვილებს დნმ-ის მიხედვით დააკავშირებს

ჰარვარდის უნივერსიტეტის გენეტიკოსი – ჯორჯ ჩარჩი გენეტიკურ დაავადებებთან ბრძოლას შემდეგი გზით ფიქრობს – შექმნას გაცნობის აპლიკაცია, რომელიც მომხმარებლებს დნმ-ზე დაყრდნობით დააკავშირებს. უფრო კონკრეტულები რომ ვიყოთ, აპლიკაციას შეეძლება „დამაჩოს“ წყვილები გენეტიკური დაავადებების გადადების რისკის არ ქონის შემთხვევაში.

იმისათვის, რომ გავიგოთ, როგორი შეიძლება იყოს აპლიკაციის მუშაობის პრინციპი, ძალიან მცირე დისკურსი დაგვჭირდება გენეტიკური მემკვიდრეობისა და გენების დომინანტობისა და რეცესიულობის სპეციფიკის შესახებ. როგორც სიტყვებიდანაც ჩანს, დომინანტი გენები რეცესიულებზე ძლიერები არიან და იმ შემთხვევაში, როცა წყვილს შვილი ეყოლება, მასში მეტად დომინანტი გენები აისახებიან, ვიდრე რეცესიულები. მარტივი მაგალითი რომ მოვიყვანოთ, თუ დედას თაფლისფერი თვალები აქვს, ხოლო მამას მწვანე, სხვა მხრივ კი, თუ დედას თვალების ფერის გენი დომინანტური აქვს, მაშინ, როცა მამის მწვანე თვალის ფერის გენი რეცესიულია, დიდი შანსია, რომ მათ შვილს თაფლისფერი თვალები ექნება.

ეს მაგალითი დაავადებებზე რომ გადმოვიტანოთ, ზოგი გენეტიკური დაავადება და მდგომარეობა, მაგალითად, ნამგლისებური უჯრედოვანი ანემია, გამოწვეულია რეცესიული გენით. ადამიანი საკმაოდ ბევრ რეცესიულ გენს ატარებს, მაგრამ მათმა უმეტესობამ ამის შესახებ არაფერი იცის, რადგან მათი მშობლების დომინანტური გენები ჩრდილავენ მათ უმეტესობას და შესაბამისად, ეს ჯანმრთელობის პრობლემებს არ იწვევს. თუმცა, კონკრეტული დაავადების გამომწვევი რეცესიული გენის მქონე ადამიანს თუ ეყოლება შვილი მეორე, ამავე დაავადების კუთხით, რეცესიული გენის მქონე ადამიანისგან, მათ შვილს აქვს 25%-იანი შანსი, რომ ეს კონკრეტული დაავადება განუვითარდეს. ეს სწორედ ის შემთხვევაა, რომლის თავიდან არიდებასაც ჩარჩი გაცნობის აპლიკაციით ფიქრობს.

გენეტიკოსი – ჯორჯ ჩარჩი

„აპლიკაციაში თქვენ ვერ იპოვით იმას, ვინც თქვენს გენებთან „თავსებადი“ არ არის. თქვენ აღმოაჩენთ მხოლოდ იმ ადამიანებს, რომლებთანაც „თავსებადი“ ხართ“, – თქვა მან ერთ-ერთ ინტერვიუში.

რა თქმა უნდა, საკმაოდ შორს ვართ იმ რეალობიდან, როცა თითოეულ ადამიანს, რომელიც მსგავსი აპლიკაციის მომხმარებელი შეიძლება გახდეს, გამოკვლეული ექნება საკუთარი დნმ-ი, შესაბამისად კი, იარსებებს შესაბამისი მონაცემთა ბაზა, რომელშიც კონკრეტული ადამიანების დომინანტური და რეცესიული გენების შესახებ ინფორმაცია იქნება მოქცეული და რომელზე დაყრდნობითაც, აღნიშნული აპლიკაციის ალგორითმი „თავსებადი“ ადამიანის პოვნის საშუალებას მისცემს მოქალაქეებს. ალბათ უფრო შორს ვართ იმ რეალობისგან, როცა პარტნიორებს/მეორე ნახევრებს, ან ადამიანებს, რომლებისგანაც შვილის ყოლა მოგვინდება, მათი დომინანტური გენომების მიხედვით შევარჩევთ.

მით უფრო, თუ გავითვალისწინებთ იმას, რომ სხვადასხვა დაავადების მიმართ რეცესიული გენის ქონის შემთხვევაშიც იბადებიან და იზრდებიან ჯანმრთელი ბავშვები. როგორც უკვე აღვნიშნეთ, საშუალოდ, ერთგვარი გენეტიკური „შეუთავსებლობის“ შედეგად მიღებული დაავადებების რისკი 25%-ია. თუმცა, ჩარჩი ფიქრობს, რომ მსგავსი აპლიკაციის შექმნის გზით შეგვიძლია გენეტიკური დაავადებები „დავამარცხოთ“ და ეს პროცენტულობა უფრო დაბალ ნიშნულზე ჩამოვიყვანოთ.

აღსანიშნავია ისიც, რომ მსოფლიოს მასშტაბით, სხვადასხვა საზოგადოებაში სხვადასხვა კრიტერიუმით აფასებენ ადამიანს, ვისგანაც შვილის ყოლა უნდათ. გენეტიკოსის მიერ შემოთავაზებული წინადადება კი ამ პრაქტიკისთვის, ტექნოლოგიების გამოყენებით, ახალი – გენეტიკური თავსებადობის კრიტერიუმის მიმატებას ისახავს მიზნად. ჩარჩის თქმით, ამის შედეგი უფრო ჯანმრთელი თაობები შეიძლება იყოს.

წყარო: Futurism

“შენთვის ყველაფრისთვის მზად ვარ”… – Dior-ის რეკლამა

ამიერიდან, Google Assistant ვებგვერდებიდან ტექსტებს წაგიკითხავთ