მართალია, სიტყვა „ანტრეპრენერი” ბოლო წლებია, ავიტაცეთ, მაგრამ სინამდვილეში მას უფრო დიდი ისტორია აქვს საქართველოში. XIX და XX საუკუნეების გარდამავალ პერიოდში არაერთი ქართველი მეწარმე მოღვაწეობდა, რომლებიც, დღევანდელი გაგებით, სწორედ ანტრეპრენერულ საქმიანობას ეწეოდნენ.
ერთ-ერთი ასეთია ჯორჯ კობი, იგივე გრიგოლ კობახიძე, რომელმაც საკუთარი ხედვით, ამერიკის საწარმოო ბაზარზე უმნიშვნელოვანესი კვალი დატოვა. მისი გზა იწყება რაჭის პატარა სოფლიდან თხმორი, გლეხის ოჯახში, საიდანაც აღწევს აშშ-ის ინდუსტრიულ ცენტრებამდე.
პირველი ნაბიჯები კობიმ ძალიან ადრე, 10 წლის ასაკში გადადგა, როცა თავგადასავლების სიყვარულით, დატოვა მშობლიური სოფელი და ბორჯომის მინის ქარხანაში დაიწყო მუშაობა. აქ ის მალე გაერკვა საწარმოო პროცესებსა თუ ტექნოლოგიებში. მისთვის ეს იყო არა მხოლოდ სამსახური, არამედ ბიზნესხედვის ჩამოყალიბება, რომელმაც მოგვიანებით მისი მომავალი განსაზღვრა.
პატარა გრიგოლის საქმისადმი დამოკიდებულება არ გამორჩენიათ იმდროინდელ ქარხნის მმართველებს და იმის გარდა, რომ ანაზღაურებასაც უხდიდნენ, ხშირად აქებდნენ. წახალისებული გრიგოლი ჯერ თბილისში გადავიდა, სადაც, რა თქმა უნდა, ასევე მუშაობდა. იქიდან კი ოდესის მინის ქარხანაში სამუშაოდ გაემგზავრა.
ქვეყნის ფარგლებს გაცილების შემდეგ მან არაერთ ქვეყანაში დააგროვა გამოცდილება, მათ შორის, გერმანიასა და დიდ ბრიტანეთშიც, თუმცა შემდეგ, 1909 წელს მეუღლესთან ერთად ამერიკის შეერთებული შტატებისკენ აიღო გეზი.
ამერიკული გზა
როგორც ბევრი ქართველი ემიგრანტი იმ პერიოდში, კობიც უკეთესი შესაძლებლობების საძიებლად ამერიკაში გაემგზავრა. შეერთებულ შტატებში მისი გზა მარტივი არ ყოფილა – თავიდან სხვადასხვა საწარმოში მუშაობდა, ეცნობოდა ახალ ტექნოლოგიებს, სწავლობდა ბაზრის სპეციფიკას და აგროვებდა გამოცდილებას.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო მისი მუშაობა ისეთ ინდუსტრიულ კომპანიებში, სადაც კობი არა მხოლოდ შემსრულებელი, არამედ დამკვირვებელი და ანალიტიკოსიც იყო. ის ცდილობდა გაეგო, სად იყო სისუსტეები წარმოებაში და როგორ შეიძლებოდა პროდუქტის გაუმჯობესება. ეს მიდგომა მოგვიანებით მისი წარმატების საფუძვლად იქცა.
საკუთარი ბიზნესის შექმნა
1919 წელს ჯორჯ კობიმ გადამწყვეტი ნაბიჯი გადადგა და მასაჩუსეტსში დააფუძნა საკუთარი კომპანია – Coby Glass Products Company. ეს არ ყოფილა მხოლოდ საწარმო, ეს იყო იდეაზე აგებული ბიზნესი, სადაც ხარისხი და ტექნოლოგიური სიახლეები მთავარი ღირებულებები გახდა.
კომპანია აწარმოებდა სხვადასხვა ტიპის მინის პროდუქციას: ლაბორატორიულ, სამედიცინო და სამრეწველო დანიშნულების ნივთებს. კობის მიდგომა გამოირჩეოდა იმით, რომ იგი მუდმივად ცდილობდა არსებული პროდუქტების გაუმჯობესებას და ახალი გადაწყვეტილებების დანერგვას. სწორედ ამან მისცა კომპანიას სწრაფი ზრდის შესაძლებლობა.
გამომგონებელი მეწარმე
მეწარმეობა ხშირად ითხოვს ინოვაციურ ხედვას, რაღაცების ახლებურად დანახვას ან სრულიად ახლის შექმნას. ჯორჯ კობი იყო გამოგონებელ-ანტრეპრენერი, რადგან მის სახელზეა რამდენიმე მნიშვნელოვანი ინოვაცია, მათ შორის, წყალგამძლე სამშენებლო მასალები და ახალი ტიპის მინა-ბლოკები, რომლებიც განსაკუთრებით მოთხოვნადი გახდა ამერიკის გარკვეულ რეგიონებში.
კობის ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო კომერციული პროდუქტი იყო უსაფრთხო ელექტროგანათება ნაძვის ხისთვის, რომლებიც იმ დროისთვის ინოვაციურ გადაწყვეტად ითვლებოდა. ეს მაგალითი კარგად აჩვენებს მის უნარს, ყოველდღიურობაში დაენახა ბიზნესის პოტენციალი და შეექმნა პროდუქტი, რომელიც მასობრივ მოთხოვნას პასუხობდა.
წარმატება და მემკვიდრეობა
1920-30-იან წლებში ჯორჯ კობის კომპანია უკვე ერთ-ერთ წარმატებულ საწარმოდ ითვლებოდა, ხოლო თავად კობი – შეძლებულ და გავლენიან ბიზნესმენად. მიუხედავად ფინანსური წარმატებისა, მისი ისტორიის მთავარი ღირებულება მაინც იმ გზაშია, რომელიც მან გაიარა: პატარა სოფლიდან გლობალურ ინდუსტრიამდე.
ჯორჯ კობის ანტრეპრენერული ისტორია გვახსენებს, რომ წარმატებული ბიზნესი მხოლოდ კაპიტალზე არ დგას. ის ყალიბდება ცოდნის, დაკვირვებისა და შრომის შედეგად, რაც იდეას რეალურ ღირებულებად აქცევს.
დღეს, როდესაც ქართველ ანტრეპრენერებზე ვსაუბრობთ ისტორიულ კონტექსტში, ჯორჯ კობი ერთ-ერთი ყველაზე ნათელი მაგალითია იმისა, თუ როგორ შეიძლება ქართულმა გამოცდილებამ და შრომის კულტურამ მსოფლიო ბაზარზე საკუთარი ადგილი დაიმკვიდროს.
