27
Dec
2019

რით დაგვამახსოვრა მარკეტინგმა თავი 2019 წელს?

27 Dec 2019

ახლა ის დროა, თვალს რომ გადავავლებთ ხოლმე განვლილ წელს, გადავხედავთ, რა შევიძინეთ, რა დავკარგეთ, რა ვისწავლეთ, რა გამოვცადეთ… ვაჯამებთ წელიწადს და მომავლის მიზნებს ვსახავთ. ჰოდა, ამ წლის მიწურულს, გავიხსენოთ, რით დაგვამახსოვრა თავი მარკეტინგის სფერომ 2019 წელს?

შეფუთვის კუთხით, წელს მნიშვნელოვანი იყო გადამუშავებული (და გადამუშავებადი) მასალის გამოყენება. პლასტმასის მონსტრად მოხსენიებულმა “ნესტლემ” გადამუშავებადი შეფუთვის პროტოტიპი წარმოადგინა, რომლითად ეტაპობრივად ჩაანაცვლებს უკვე არსებულს, “კოკა-კოლამ” კი, შეფუთვა გადამუშავებული პლასტმასისგან შექმნა. ბაზარზე გამოჩნდა გადამუშავებული ყავის მარცვლებისგან და ფორთოხლის კანისგან დამზადებული შეფუთვაც კი.

ეკომეგობრულობა. ეკოლოგიაზე ზრუნვა და პასუხისმგებლიანობა კომპანიებისთვის წელსაც ერთ-ერთი მთავარი აქტუალური თემა აღმოჩნდა. სოციალური პასუხისმგებლობის ფარგლებში, არაერთმა კომპანიამ დაიწყო საკუთარი ავტოპარკის ელექტრომობილებითა და ჰიბრიდული ავტომობილებით ჩანაცვლება. აქტიურობა შეინიშნებოდა გამწვანების მიმართულებითაც. ორგანიზაციები ნარჩენების დახარისხების აუცილებლობაზე ალაპარაკდნენ. განთავსდა სპეციალური ურნებიც, სადაც ნარჩენების დახარისხებულად ჩაყრაა შესაძლებელი. კომპანიებმა ნაკლები ქაღალდის მოხმარებაზე დაიწყეს ზრუნვა, ხოლო ოფისებში უკვე გამოყენებული ქაღალდით დამზადებული კალმებისა და ჭიქების გამოყენება დაიწყეს.

ბრენდები ადამიანებისთვის. წლევანდელმა წელმა ნათლად აჩვენა, რამდენად მნიშვნელოვანია (და რასაკვირველია, სარისკოც) ბრენდისთვის ღირებულების შექმნა და არაპოპულარული აზრის მხარდაჭერაც კი, თუკი მისი გულწრფელად სჯერა. ამის ნათელი მაგალითი წელს Nike აღმოჩნდა, რომელმაც ფეხბურთელ კოლინკ კაეპერნიკის მხარდაჭერით, საკუთარ თავზე გამოცადა კამპანიის სლოგანი “გჯეროდეს მაშინაც, თუკი ამისთვის ყველაფრის მსხვერპლად გაღება მოგიწევს”. დიდი აჟიოტაჟისა და საზოგადოებრივი დაპირისპირებების მიუხედავად, Nike-მა დაამტკიცა, რომ გამბედაობა ამად ღირდა.

2019 წელს, სულ უფრო მეტი კომპანიის კომუნიკაციაში შენიშნავდით ფრაზას “მომხმარებლის გამოცდილება” (Customer Experience). სერვისის მიწოდება და მომხმარებლში ეფექტური შთაბეჭდილებების დატოვება ბევრისთვის იქცა ამოსავალ წერტილად.

კამპანიები სტერეოტიპების წინააღმდეგ. გენდერული სტერეოტიპები, პროფესიული თანასწორობა, რაიმე ნიშნით იარლიყის მინიჭება, მენტალური ჯანმრთელობა – ეს იმ საკითხების არასრული ჩამონათვალია, რომელიც წელსაც აქტიურად მოექცა საზოგადოების ყურადღების ცენტრში და ერთმანეთის უკეთ გაგებაზე კიდევ არაერთხელ დაგვაფიქრა.

ბრენდის ღირებულება. როგორც ჩანს, მსოფლიო ბრენდად ყოფნა, მთელი თავისი დიდებულებით, განვითარებული ტექნოლოგიებითა და მრავალფეროვანი კომუნიკაციით, სულაც არ კმარა, როდესაც საქმე ღირებულებებზე მიდგება. ეს ნათლად გამოჩნდა Apple-ის შემთხვევაში, რომელმაც თავის აპლიკაციაში ყირიმი რუსეთის ტერიტორიად მონიშნა და ამგვარად, უკრაინელების (და არამხოლოდ უკრაინელების) გულისწყრომა დაიმსახურა. უკრაინელები, ამ ამბავს Apple-ის ანტირეკლამით გამოეხმაურნენ, რომელიც ინტერნეტ სივრცეში ვირუსულად გავრცელდა.

ზოგი შეცდომა არ მოსულა, მაგრამ გამოსავალი მაინც არსებობს. ამის ნათელი მაგალითი Volkswagen-ია. ბრენდი დიდ სკანდალში 2015 წელს გაეხვა, როდესაც საკუთარი ავტომობილის ემისიის შესახებ რეალური ინფორმაცია დამალა. ოთხი წლის განმავლობაში, კომპანია დიდი სიფრთხილით ეკიდებოდა ახალი კამპანიების წამოწყებას და ცდილობდა, ახალი სკანდალის ეპიცენტრში არ მოხვედრილიყო. წელს კი, ბრენდმა ახალი ცხოვრება დაიწყო, გზავნილით “ახალი Volkswagen”. ავტომწარმოებლის განახლებული კონცეფცია მიგვანიშნებს, რომ ბრენდის ცხოვრებაში სრულიად ახალი ერა დაიწყო. რამდენად გაამართლებს, ამას მომავალ წლებში დავინახავთ.

მსოფლიო ოთხდღიან სამუშაო კვირაზე აქტიურად ალაპარაკდა. მიუხედავად იმისა, რომ ეს უშუალოდ მარკეტინგის სფეროს შეიძლება ვერ მივაწეროთ, ვერც უყურადღებოდ ჩავივლიდით და რაკი თანამშრომლის კმაყოფილება მომხმარებელთან კომუნიკაციას მხოლოდ ხელს უწყობს, აღნიშვნად ნამდვილად ღირს, რომ მოკლე სამუშაო კვირა ზოგმა კომპანიამ (მათ შორის, საქართველოში) უკვე დანერგა. მაგალითად, ოთხდღიან განრიგზე გადავიდა “მაიკროსოფტი”, რომელმაც უკვე განაცხადა რომ პროდუქტიულობამ კომპანიაში 40%-ით იმატა. ოთხდღიანი სამუშაო კვირის გარდა, აქტუალურია დისტანციურად (ე.წ. Remote) რეჟიმში მუშაობაც.

ციფრული სამყაროს სხვანაირი აღქმა დავიწყეთ. მაგალითად, წლებია, ჩატბოტები კომუნიკაციაში ეტაპობრივად იკიდებს ფეხს. წელს კი, აღმოჩნდა, რომ ქართულ ციფრულ რეალობაში ჩატბოტს ინფლუენსერობაც შეუძლია. დიახ, ტერა ბოტინს ვგულისხმობთ, რომელიც საზოგადოების ნაწილს დღესაც რეალური პიროვნება ჰგონია. საინტერესოა, რომ ციფრული ინფლუენსერი წლევანდელ ნოუ-ჰაუს არ წარმოადგენს. მაგალითად, ციფრული პროექტი ლილ მიქუელა უკვე ოთხი წელია, ინსტაგრამის ვარსკვლავია. რა უცნაურია, არა? 2002 წელს, როდესაც ფილმ “სიმონეს” ვუყურებდით, წარმოვიდგენდით, რომ ციფრული პერსონაჟი მართლაც იქნებოდა საყოველთაო განხილვის საგანი?

რაკი ციფრული სამყარო ვახსენეთ, ამ თემასაც შევეხოთ.

სამიზნე აუდიტორიაზე მორგებული კონტენტი. გადატვირთული ინფორმაციის პირობებში, არც ისე მარტივია, სწორად იკონტაქტო მომხმარებელთან. ამან განაპირობა ვიწრო ნიშური საკომუნიკაციო არხების გააქტიურება. გაჩნდა კონტენტის გამრავალფეროვნების საჭიროებაც. მაგალითად, TikTok-ისთვის სპეციფიკური მასალის შექმნა გახდა საჭირო, რაკი მსოფლიოს ყურადღება ახალმა სოციალურმა ქსელმა სწრაფად მიიქცია. “ინსტაგრამზე” ვერტიკალური ვიდეოების ატვირთვა გახდა შესაძლებელი. ასევე, აქტუალობა შეიძინა პოდკასტებმა. კონტენტის (განსაკუთრებით, ვიდეო ფორმატის) მრავალფეროვნებამ და მიმზიდველობამ მნიშვნელოვნად იმატა და მაუწყებლად აქცია კერძო კომპანიებიც კი.

მონაცემთა ანალიტიკა კომუნიკაციაში. კრეატიული ინდუსტრიისთვის მონაცემთა ანალიტიკამ კრეატივის გვერდით დაიდო ბინა. კამპანიების დაგეგმვაში მნიშვნელოვნად იმატა ხელოვნური ინტელექტის (AI) როლმა. ეს ყველაფერი იმის პარალელურად, რომ მნიშვნელოვნად გამკაცრდა ადამიანების პირადი მონაცემების გაცემის რეგულაციები. კამპანიებში, ხელმისაწვდომი მონაცემების ეფექტურად გამოსაყენებლად, კრეატიულმა სააგენტოებმა დატა მარკეტინგზე მომუშავე კომპანიებთან აქტიური თანამშრომლობა დაიწყეს.

არც ბრენდინგი დაგვავიწყდეს:

წელს, ბრენდინგი არაერთ კომპანიას შეეხო. მაგალითად, ზოგმა არსებული სიმბოლო შეცვალა.

ზოგმა თავისი არსებობის შესახებ შეგვახსენა.

აი, “მასტერქარდმა” გადაწყვიტა, რომ დროა, მისი ლოგო სახელის მინაწერის გარეშეც იცნონ.

Reebok-მა შეასრულა ილეთი, სახელწოდებით “უკან მომავალში” და ძველი ლოგო დააბრუნა.

ზოგი სიმბოლო კრიტიკის ქარცეცხლში გაეხვა. მაგალითად, 2024 წლის ოლიმპიურმა თამაშების ლოგო ტინდერის სიმბოლოს შეადარეს.

სკაიპის განახლებული ლოგო კი – ფეისბუკ მესენჯერს.

ამას გარდა, ვფიქრობთ, ღირს აღნიშვნად, რომ როგორც იქნა, 5-10%-ს გავცდით და შავი პარასკევი საქართველოში, წელს, როგორც იქნა, დაემსგავსა შავ პარასკევს. და რაკი, ონლაინ შესყიდვებმა მნიშვნელოვნად, იმატა, ონლაინ პლატფორმებზე გაიზარდა შავი პარასკევის ხვედრითი წილი.

დასასრულს, თვალი გადავავლოთ, რა ტენდენციებს გვიმზადებს 2020 წელი? მომდევნო წელიწადს, ბაზარზე არსებული კონკურენცია კიდევ უფრო მეტ აქტუალობას შესძენს მომხმარებლის გამოცდილებას. მომხმარებლები კომპანიებისგან უფრო მკაცრად მოითხოვენ პასუხისმგებლიან მიდგომას ეკოლოგიის, ხარისხისა და თანამშრომლებზე ზრუნვის კუთხით. ინფორმაციული დატვირთულობიდან გამომდინარე, დიდი მნიშვნელობა მიენიჭება მის გაფორმებას, შერჩეულ ვიზუალურ სტილსა და აღქმადობას. მაყურებლები კონტენტისგან უფრო მეტად მოითხოვენ ინდივიდუალურ მიდგომას. მნიშვნელოვანი იქნება სერვისის AI ავტომატიზაცია, ხმოვანი ძიების შესაძლებლობა და ა.შ.

თქვენ რით დაგამახსოვრათ თავი 2019-მა წელმა, მარკეტინგული თვალსაზრისით? რა პროგნოზი გაქვთ 2020-ისთვის? გაგვიზიარეთ თქვენი მოსაზრებები. გისმენთ.

 

ავტორი: თამარ მეფარიშვილი

განხილვა