in

ბიზნესის ადმინისტრირების სამაგისტრო პროგრამები ციფრულ ეპოქას უნდა მოერგოს

დღევანდელ სამყაროში ცვლილებების ტემპის დაჩქარებაა საჭირო…

ბოლო 40 წლის განმავლობაში ამერიკული კორპორაციები ძალიან შეიცვალა. დღეისათვის მსოფლიოში ყველაზე ძვირადღირებულ კომპანიებს შორისაა Microsoft, Meta (Facebook), Apple, Amazon, Tesla და Alphabet (Google).  ეს ციფრული კომპანიები იყენებენ ცოდნას, ნიჭს, აბონენტთა ქსელებს და ინოვაციებს როგორც ძირითად აქტივებს. ცხადია, მათი მიდგომა არ ჰგავს XX საუკუნის გიგანტებისას, რომლებიც, ფიზიკური საქონლის წარმოებისთვის, ეყრდნობოდნენ ტერიტორიას, შენობებს, მანქანებს, საწყობებსა და ფიზიკურ ინფრასტრუქტურას.

pasha-statiebi
pasha-statiebi

ამის პარალელურად, 21-ე საუკუნის ციფრული სამყაროს კომპანიები მინიმუმ 10-ჯერ ძვირადღირებულია, ვიდრე მეოცე საუკუნის საშუალო ინდუსტრიული წარმოებები. თუმცა ეს მხოლოდ ციფრულ გიგანტებს არ ეხება… მთელი ამ პერიოდის განმავლობაში MBA მენეჯმენტის ძირითადი საგანმანათლებლო პროგრამა იყო და ამერიკულ კორპორაციებს უფრო მზა და გაწვრთნილ მენეჯერებს აწვდიდა, ვიდრე ნებისმიერი სხვა სამაგისტრო პროგრამა.

ვინაიდან MBA სასწავლო პროგრამა კორპორაციების ცვალებადი საჭიროებების საპასუხოდ ვითარდება, დღევანდელ სამყაროში ცვლილებების ტემპის დაჩქარებაა საჭირო. წინააღმდეგ შემთხვევაში, იმის საშიშროება არსებობს, რომ კომპანიებს ხელახლა მოუწევთ ბიზნესის ადმინისტრირების მაგისტრის მქონე თანამშრომლების გადამზადება.

მე-20 საუკუნის დომინანტური ბიზნეს ლოგიკა ფიზიკური აქტივების გამოყენება იყო. ყველაზე დიდი ინვესტიცია მანქანებსა და ქარხნების მშენებლობაში ხორციელდებოდა. პროდუქტის წარმოების ღირებულებამ, რომელიც სამუშაოს, ნედლეულისა და ენერგიისგან შედგებოდა, შემოსავლიდან მიღებული შემოსავლის უმეტესი ნაწილი შთანთქა.  ამრიგად, მენეჯერის მთავარი როლი მატერიალურ აქტივებში გონივრულად ინვესტირება, წარმოების ხარჯების შემცირება და შრომისა და ფიზიკური კაპიტალის მაქსიმალურად ეფექტური გამოყენება იყო.

ფიზიკური საქონლის შორ მანძილზე ტრანსპორტირებაზე შეზღუდვების გათვალისწინებით, კომპანიების უმეტესობა ადგილობრივ ბაზრებზე ოპერირებდა. ასე რომ, მთელი მსოფლიოს მასშტაბით ნებისმიერ სხვა კომპანიას შეეძლო იგივე ტიპის პროდუქციის წარმოება. ამასთან, გამოიყენებოდა შემცირებული შემოსავლის კანონები. როდესაც კომპანია ძალიან იზრდებოდა, კონკურენტები უფრო დაბალ ფასებში იწყებდნენ იმიტაციური საქონლის წარმოებას.

ციფრული ბიზნესი კი სრულად არღვევს ამ წესებს. ციფრული აქტივები უსასრულო რაოდენობით გამოყენების საშუალებას იძლევა. რეალურად, ყოველი გამოყენება, ქსელის ეფექტების გამო, ციფრული აქტივის ღირებულებას ზრდის. საინფორმაციო პროდუქტები, შეიძლება, მყისიერად გავრცელდეს მთელ მსოფლიოში, რის გამოც ციფრული კომპანიების უმეტესობა გლობალურ კონკურენციაში იმყოფება. თავის მხრივ, ეს ტენდენცია ნიშნავს, რომ ძალიან ცოტა მოთამაშეს შეუძლია გლობალურ ბაზარზე დამკვიდრება.

ამის გათვალისწინებით, მოდით გადავხედოთ ტიპური MBA პროგრამის ძირითად ასპექტებს და განვსაზღვროთ რა ცვლილებები უნდა შევიდეს მასში, რათა სტუდენტები დღევანდელ ბიზნესს მოერგონ.

კორპორატიული ფინანსები

კორპორატიული ფინანსები კომპანიის საზღვრებს ფიზიკური აქტივების საფუძველზე განსაზღვრავს: ტერიტორია, შენობები, საწყობები, ქარხნები, მანქანები, ინვენტარი და პატენტები. შემდეგ, მოსალოდნელი რისკებისა და შემოსავლებიდან გამომდინარე, იგი განსაზღვრავს ამ აქტივებიდან დაფინანსების ოპტიმალურ გზას ვალისა და კაპიტალის კომბინაციის გამოყენებით. დაგეგმვა ეფუძნება ისეთ მეტრიკას, როგორიცაა აქტივების ბრუნი, ანაზღაურებადი პერიოდი და შემოსავლის შიდა მაჩვენებელი.

კომპანიის რეალური აქტივების ბაზის განსასაზღვრად, ახალი სტრუქტურაა საჭირო. ეს დომინანტურ აქტივებს ეხება — მათ შორისაა, ბრენდები, საინფორმაციო ტექნოლოგიები, ნიჭი და კონკურენტული სტრატეგია. გარდა ამისა, არის ფიზიკური აქტივები, რომლებიც ბიზნესს სარფიანი მოგების მიღებაში ეხმარება, როგორიცაა მანქანები და სახლები Uber-ისა და Airbnb-ისთვის. აქტივების ბაზის დეფინიციის გაუმჯობესება აუცილებელია აქტივებზე შემოსავლის სწორი გაანგარიშებისთვის, რაც შემდეგ მომგებიანი პროექტების შერჩევას შეუწყობს ხელს.

აქტივების ფასწარმოქმნა, ფინანსების კიდევ ერთი ნაწილი, აქტივებისა და აქციების ღირებულების განმსაზღვრელ ფაქტორებს იკვლევს. გამოწვევას მხოლოდ ისეთი მოდელის შექმნა წარმოადგენს, რომელსაც ტექნიკური გიგანტების მოგებისა თუ წაგების შეფასება, ახსნა შეუძლია. ამჟამად ასეთი მოდელი არ არსებობს. გარდა ამისა, აქტივების ფასწარმოქმნა განიხილავს რისკს, როგორც ინვესტიციის უარყოფით ფაქტორს. თუმცა ციფრული ადგილობრივები მზად არიან შეწყვიტონ მცირე მოგების მქონე პროექტები, რათა განახორციელონ უაღრესად სარისკო და ამავდროულად, უზარმაზარი მოგების პოტენციალის მქონე იდეები.

სულ უფრო მეტი კვლევა ტარდება ახალ სფეროებში, რაც საკლასო სწავლებაზეც აისახება. თუმცა, მასიური გადასვლა ახალ მოდელებზე კვლავ მიუწვდომელი რჩება. ეს დიდწილად განპირობებულია იმით, რომ შემთხვევებზე დაფუძნებული სწავლებისას გამოყენებული სერტიფიკატები ერთგვარი წარსულის გადმონაშთია და მაინც არ აკმაყოფილებს ახალ საჭიროებებს.

მარკეტინგი

მარკეტინგი ამერიკული კომპანიებისთვის ყოველთვის ერთ-ერთი უძლიერესი საყრდენი იყო. ამერიკული მარკეტინგული მოდელები, როგორიცაა ოთხი P (ადგილმდებარეობა, ფასი, პროდუქტი და რეკლამირება) ფიზიკური პროდუქტების ბაზარზე მთელი მსოფლიოს მასშტაბით გამოიყენება. თუმცა, ციფრული ადგილობრივები ყიდიან ისეთ საინფორმაციო სერვისებს, რომლებიც მყისიერად იქმნება, ვრცელდება ინტერნეტით და მომხმარებლებისთვის უფასოდ ან რეალურ დროში აუქციონებზე დაფუძნებულ ფასებში ხდება ხელმისაწვდომი. ბევრი მათგანი არც არასდროს რეკლამირდება.

ამრიგად, ტრადიციული მარკეტინგის ხელოვნებისა და მეცნიერების გარდა, თანამედროვე მარკეტერს უნდა ჰქონდეს საინფორმაციო ტექნოლოგების, მონაცემთა მეცნიერებისა და ეკონომეტრიკოსების უნარები. ახალი მარკეტინგული შესაძლებლობები, როგორიცაა სოციალური მედიის გავლენის შემქმნელები, ისეთივე მნიშვნელოვანი ხდება, როგორც ტრადიციული რეკლამა. შეიძლება თამამად ითქვას, რომ მარკეტოლოგების ახალი როლები უფრო დიდ უნარებს მოითხოვს, ვიდრე ოდესმე.

ბიზნეს სკოლის მარკეტინგის დეპარტამენტებმა უფრო მჭიდროდ უნდა იმუშაოს საინფორმაციო ტექნოლოგიებთან, ინფორმაციის მართვის სისტემებთან და ციფრული სტრატეგიის დეპარტამენტებთან, რათა ამ მზარდი საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად უფრო ინტეგრირებული პროგრამები შესთავაზონ.

წარმოებისა და ოპერაციების მენეჯმენტი

წარმოებისა და ოპერაციების მენეჯმენტი, ტრადიციულად, მატერიალური საქონლის წარმოებისთვის, შრომისა და ტექნიკის ეფექტურ გამოყენებაზეა ორიენტირებული. ძირითადი განსხვავება ფიზიკურ პროდუქტებსა და სერვისებს შორის არის ის, რომ პირველი მათგანი სრულყოფილი სახის მიღებამდე ხანგრძლივ პროცესებს გადის. ამიტომ, პროდუქცია წინასწარ იწარმოება და მოლოდინის რეჟიმში ინახება.

რაც შეეხება ციფრულ პროდუქტებს, ეს სერვისები მყისიერად იქმნება და მომხმარებლის საჭიროებებზეა მორგებული — მათი წინასწარ შექმნა ან შენახვა შეუძლებელია. სერვისის სიმძლავრე ხშირად რეალურ დროში მოქმედებას საჭიროებს. კომპანიებს სისტემის არქიტექტორები სჭირდება აპლიკაციებს, მონაცემთა ბაზებსა და ოპერაციულ სისტემებს შორის თავსებადობის გასაუმჯობესებლად.

ამრიგად, MBA მასწავლებლების საგანმანათლებლო დონის ცვლილებაა საჭირო. დღეისათვის ბევრს აქვს წარმოების ან მექანიკური ინჟინერიის გამოცდილება, ასევე მოწინავე ხარისხი წარმოებისა და ბიზნესის მენეჯმენტში. უახლოეს მომავალში კი, სავარაუდოდ, მონაცემთა მეცნიერებისა და ელექტრონული ინჟინრების მზარდ ნაკადს ვიხილავთ, რომლებიც უკეთ მოამზადებენ სტუდენტებს ახალი ეპოქისთვის.

ადამიანური რესურსები

ადამიანური რესურსებისა და ორგანიზაციული ქცევის განყოფილებები ინდუსტრიული ეპოქიდან იღებს სათავეს, როდესაც ორგანიზაციები იერარქიული იყო და სამუშაო ძალა წარმოების კიდევ ერთ ფაქტორს წარმოადგენდა. ახალ ეპოქაში ადამიანური გამომგონებლობა, იდეები და ნიჭი უმთავრესია ღირებულების შექმნისთვის. მაგალითად, Netflix-მა ადამიანური რესურსების მართვის წესები ახალ რეალობას მოარგო.

გამოწვევა არის ის, თუ როგორ უნდა მართოთ ნიჭიერი თანამშრომლები, რომლებიც პარტნიორობასაც ითავსებენ. აქციონერების მსგავსად, ისინი პირდაპირ სარგებლობენ აქციებით და კომპანიის შესახებ მნიშვნელოვან ცოდნას ფლობენ. ეს ცოდნა კომპანიაში მუშაობის პერიოდში სულ უფრო იზრდება და მოგვიანებით თანამშრომლები ამ ყველაფერს სხვა კომპანიაში იყენებენ უკეთესი პოზიციის დასაკავებლად ან ახალი ბიზნეს წამოსაწყებად.

გარდა ამისა, დასაქმებულთა მზარდ სეგმენტს არაოფიციალური ან შტატგარეშე თანამშრომლები წარმოადგენენ. ასევე, დიდი აქცენტი კეთდება რასობრივ მრავალფეროვნებაზე, გენდერულ თანასწორობასა და სამართლიანობაზე. პროფესორები მეტ კვლევას ახორციელებენ ამ საკითხებთან მიმართებით, რაც მათ სწავლებაზეც აისახება. თუმცა იმიგრაციის საკითხებთან დაკავშირებულ კურსებს სათანადო ყურადღება მაინც არ ეთმობა.

ბუღალტერია

ფინანსური აღრიცხვა ჯერ კიდევ არასრულყოფილია თანამედროვე ეპოქისთვის. ამას საუკეთესოდ აღწერს სოციოლოგ უილიამ ბრიუს კამერონის ციტატა — “ყველაფრის დათვლა, რაც ითვლება, არ არის შესაძლებელი. და ყველაფერი, რისი დათვლაც შეიძლება, არ ითვლება”. 

დღევანდელი ბუღალტერია მომავალზე ორიენტირებულ ინვესტიციებს ცოდნასა და ადამიანებს განიხილავს, როგორც ხარჯს და არა კომპანიის სამშენებლო ბლოკს. ბუღალტრული აღრიცხვის მომავალი მიმართულებები, ტრანზაქციების მყისიერად აღრიცხვისა და გადამოწმებისთვის, ბლოკჩეინის გამოყენებასაც მოიცავს.

მენეჯმენტის აღრიცხვის მნიშვნელოვანი ამოცანაა წარმოების ხარჯების განსაზღვრა, რომლებიც ქვეკატეგორიებად იყოფა, როგორიცაა ცვლადი, ფიქსირებული, ზედნადები, პირდაპირი ან არაპირდაპირი ხარჯები. ეს ცნებები სულ უფრო ნაკლებად გამოიყენება, რადგან ციფრული კომპანიები ძირითადად ფიქსირებული ხარჯების სტრუქტურაში მოქმედებენ. სამომავლოდ მენეჯმენტის აღრიცხვის გამოწვევაა, განსაზღვროს ციფრული კომპანიების ხარჯების რომელი ნაწილია საჭირო მიმდინარე ოპერაციების მხარდასაჭერად და რომელი იქნება წარმატების მომტანი.

ბევრი კამათი მიმდინარეობდა ამ საკითხებთან დაკავშირებით, მაგრამ ამ ეტაპზე მხოლოდ მცირე პროგრესია მიღწეული. ეს ინერცია ბუღალტრული აღრიცხვის ფაქტობრივად უცვლელი სტანდარტებიდან მომდინარეობს, რომლებიც მხოლოდ დიდი დისკუსიისა და მრავალი დაინტერესებული მხარის დადასტურების შემდეგ იცვლება.

წყარო: HBR



„ფაზი“ – განავითარე გონება თამაშით!

Skyline Chess Sets — ჭადრაკის ტრადიციულ ფიგურებს საკულტო ნაგებობები ანაცვლებს