in

„უნდა დაიჭირო წამი და ბოლომდე მიჰყვე შენს მიზანს. ამ გზაზე, რაღაცებზე, აუცილებლად მოგიწევს, თქვა „არა“ “ – მერაბ გოცირიძის ამბავი

არსებობენ საკუთარი იდეების, განცდებისა და დამოკიდებულებების გადამდები ადამიანები. მათ შეუძლიათ, შენც ისევე აგანთონ და დაგაჯერონ, როგორც თავად სჯერათ. მერაბ გოცირიძესთან პირველივე შეხვედრისას დარწმუნდები, რომ ზუსტად ასეთია. საუბრის დაწყებიდან 15 წუთში კი იმასაც მიხვდები, რომ შენს წინ ნამდვილი სტარტაპერია – სხვებისთვის არარეალური იდეებით, მიზნისკენ სწრაფვით, ათასი მარცხიდან მხოლოდ გაკვეთილის მიღებით და ისევ გზის გაგრძელებით. ამ სტატიაში ისეთ ამბებსაც წაიკითხავთ, ფილმის სცენარი რომ გეგონებათ, თავად მერაბი – კინოს მთავარი პერსონაჟი – 9 მთასა და 9 ზღვას გადალახავს, ხიდებიც ჩაენგრევა და ზოგ ხიდს თავად გადაწვავს. ამ ყველაფრის ხარჯზე კი ისწავლის მთავარს – დაიჭიროს მომენტი და ბოლომდე მიჰყვეს საკუთარ მიზანს, გამოვიდეს კომფორტის ზონიდან და ბევრ რამეზე თქვას „არა“, არასოდეს დაკარგოს განვითარების, წინსვლის სურვილი და ამბიცია. უკან დასახევი გზა ხომ უკვე აღარ არსებობს. თუმცა, მოდით, მივყვეთ თანმიმდევრობით.

მერაბ გოცირიძე:  ბავშვობაში ტექნიკური საგნები მომწონდა, ყოველთვის კარგად მესმოდა მათემატიკა, ფიზიკა [42-ე, ფიზიკა – მათემატიკური სკოლა დავამთავრე]. ეს ყველაფერი, მერე, ციფრული მარკეტინგის ტექნიკური მიმართულებების შესწავლაში დამეხმარა – ძალიან მარტივად ავითვისე პლატფორმები, სადაც მარკეტინგულ კამპანიებს აწყობ და მათ ტექნიკურ ანალიზს აკეთებ, მაგალითად, Google Analytics, Tag manager, Google Ads, Facebook Ads Manager. მეორე ფაქტორიც იყო – გვქონდა ამბიცია და აქტიურად ვფიქრობდით საზღვარგარეთ წასვლასა და იქ ბიზნესის დაწყებაზე. მაშინ, რატომღაც, წარმატება უცხოეთთან და უცხოეთში ბიზნესის კეთებასთან ასოცირდებოდა. თუმცა, ეს არც ისე მარტივი იყო. და აი, აქ მოხდა მნიშვნლოვანი გარდატეხა. საზღვარგარეთ ბიზნესის კეთება და ჩემი ტექნიკური ცოდნა ძალიან კარგი ტრიგერი იყო, რომ Freelance დამეწყო უცხოური კომპანიებისთვის მუშაობა. ზუსტად ამ დროს მივხდი, რომ თურმე, შეიძლება, შენი პროდუქტი სხვა ქვეყანაში გაყიდო, ოღონდ საქართველოდან. ეს უკეთესი მოდელი აღმოჩნდა – ჩემს სახლში, ჩემს ქვეყანაში ვიქნებოდი და თან, საერთაშორისო ასპარეზზე ვიმუშავებდი“.

მერაბ გოცირიძის ფოტო (შიდა)
მერაბ გოცირიძე

პირველი მცდელობა ESM-ში სწავლისას ჰქონდა. მაშინ, უცხოეთში ძალიან აქტუალური იყო საძიებო სისტემის ოპტიმიზაციისთვის, კონტენტის შესაქმნელად, მწერლებთან თანამშრომლობა, ასე გაჩნდა პლატფორმა gogowritters.com, სადაც ინგლისურ ენაზე დაწერილ სტატიებს ყიდდნენ.

„500-სიტყვიან სტატიაში 30 დოლარს იხდიდნენ. ამ ჩვენს პლატფორმაზე, იმ ქართველების „პროფაილებს“ ვტვირთავდით, ვინც უცხოურად წერდა. უნივერსიტეტის აუდიტორიებში ვატარებდით გასაუბრებებს. უცხოეთიდან ვიღებდით შეკვეთებს სტატიებზე, ვთანამშრომლობდით შერჩეულ კანდიდატებთან, ისინი წერდნენ ტექსტებს და ვუგზავნიდით დამკვეთებს საზღვარგარეთ. მაგალითისთვის რომ გითხრათ, ეს ყველაფერი გვიჯდებოდა 10 დოლარი და უცხოური პორტალები ყიდულობდნენ 25 დოლარად. ძალიან საინტერესო გამოცდილება იყო, 2010-2011 წლებში. ამ პროექტს ჩემს ახლანდელ და უკვე დიდი ხნის პარტნიორ ნიკა გაბუნიასთან ერთად ვაკეთებდი“.

ეს იყო მათი სადიპლომო ნამუშევარიც და ანტრეპრენერობის პირველი მცდელობაც. ანუ ზუსტად ის, რაც სურდათ და რისი ამბიციაც ჰქონდათ – ემუშავათ ციფრულ მარკეტინგში და ეკეთებინათ პროექტები საქართველოდან, უცხოური ბაზრისთვის. სამწუხაროდ, დღეს ეს პლატფორმა აღარ არსებობს.

„მაშინ, ჩვენს გარშემო, თითქმის, ყველა დიდ კომპანიაში იწყებდა მუშაობას. სულ გვესმოდა, რომ  თანამშრომლები ჰყავდათ, რაღაც წრე ჩამოუყალიბდათ. ამ მომენტში ჩვენც მოგვინდა, ახალი ეტაპის დაწყება და ზუსტად ამან შეგვჭამა.

არ გვქონდა გათვითცნობიერებული ცნება – „დაიჭირე მომენტი და ბოლომდე მიჰყევი“. ეს ანტრეპრენერისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია, მაგრამ მაშინ საკმარისი გამოცდილება არ აღმოგვაჩნდა, ეს წამი რომ დაგვეჭირა და ბოლომდე მივყოლოდით“.

შემდეგ, სამშენებლო-სარემონტო კომპანია „დემასში“, მარკეტინგის ოფიცრად იწყებს მუშაობას, ისე როგორც სხვა „ჩვეულებრივი“ ადამიანები. არა, არაჩვეულებრივობაზე პრეტენზია არც ჰქონია, უბრალოდ, მანამდე მისი არ ესმოდათ და ყველა ურჩევდა, ისეთი საქმე ეპოვა, როგორიც სხვებს ჰქონდათ. და როცა ყველასნაირი სამსახური დაიწყო, არასერიოზულად აღარ აღიქვამდნენ, არც – მეგობრები, არც – ოჯახის წევრები. აქ, დაახლოებით, 1 წლის განმავლობაში მუშაობდა, თუმცა, ციფრულ მიმართულებაზე ბოლომდე უარი არ უთქვამს, დაიწყო „ონლაინ“ რეკლამების განთავსება. ამბობს, რომ ძალიან ბევრი რამ ისწავლა, მათ შორის – ცოტა გრაფიკული დიზაინიც კი. „დემასში“ მიღებული ცოდნითა და გამოცდილებით, მომდევნო წლებში, ძალიან ბევრ რამეს თავად გააკეთებს.

მერაბ გოცირიძე

„ზოგადად, არაფერს ვნანობ, მაგრამ ბოლომდე რომ ჩვენს პირველ პროექტს გავყოლოდით, მგონია, ძალიან ბევრს მივაღწევდით“. 

ამბობენ, რაც შენია, შენგან არასოდეს წავა. თუ საქმე ნამდვილად შენია, შენი მოწოდებაა, კიდევ ერთი შანსი გამოჩნდება, მთავარია მის მისაღებად იყო მზად.

მეოთხე კურსზე ახალი სტარტაპი დაიწყეს. მაშინ ფასდაკლებების პლატფორმა Swoop ძალიან პოპულარული იყო. ანტრეპრენერობის „მოედანზე“ ნიკა გაბუნიასთან ერთად დაბრუნდა. მას შემდეგ, თითქმის, ყველა პროექტს ერთად აკეთებდნენ, დღემდე მისი მთავარი პარტნიორია და როგორც მერაბ გოცირიძე ამბობს, ზუსტად ერთნაირი ხედვები და მიზნები აქვთ.

„ აფთიაქებში იყიდებოდა მასაჟორი, რომელიც ღირდა 130 ლარი, ლილოს ბაზრობაზე იმდენად იაფად ვყიდულობდით, რომ 57 და 78 ლარად ვყიდდითსვუპზე“. დღეში 200 ცალი იყიდებოდა. საღამოობით, სამსახურების მერე, ჩვენი მანქანით ვარიგებდით შეკვეთებს. მერე სარეცხის საშრობებიც დავამატეთ – ლილოში, ამასაც იაფად ვყიდულობდით. ასე შევქმენით გარკევული კაპიტალი. რაღაც მომენტში დავფიქრდით, გაგვეგრძელებინა თუ არა ეს საქმე. ამ შემთხვევაში გადამწყვეტი სხვა რამ აღმოჩნდა – არ გაგვიტაცა ასეთი ტიპის „ვაჭრობამ“. და ეს სტარტაპიც დავხურეთ“.

განსხვავებული მიზეზის გარდა, ახლა განსხვავებული იყო მათი განწყობაც – ბოლომდე მიყოლა თუ არა, მომენტის დაჭერა უკვე შეძლეს. დანარჩენი დროის საკითხი იყო. ამ გამოცდილებამ და ESM-მა, სადაც მარკეტინგის მიმართულებაზე სწავლობდნენ, ცხადად მისცა იმის აღქმა, რომ შეეძლოთ, ყოფილიყვნენ ადამიანები, ვინც თავად შექმნიდა რაღაცას.

მერაბ გოცირიძე 5
მერაბ გოცირიძე

წინ კიდევ ერთი ეტაპი ელოდა – მუშაობა უკვე საერთაშორისო კომპანია Samsung-ში, კლიენტთა მომსახურების მიმართულებით. პარალელურად მუშაობს „ფრილანს“ პროექტებზე. ერთ-ერთი გახლდათ 2013 წელს დაწყებული სტარტაპი, პირველი აფილეიტ ვებგვერდი ფინანსური მიმართულებით – sesxebi.ge. ამ პლატფორმაზე გაერთიანებული იყო მიკროსაფინანსო ორგანიზაციები და ბანკები, რომლებიც გაცემული სესხებისა და შესული რეგისტრაციის მიხედვით უხდიდნენ „საკომისიოს“. პროექტი საკმაოდ წარმატებული აღმოჩნდა. თითქმის, 6 წელი იმუშავა. მისი დახურვის მიზეზი 2019 წელს შემოღებული რეგულაციები გახდა. ზუსტად ეს სტარტაპი იყო, რომლისთვისაც ლოგოც თავად შექმნა და დღემდე თვლის, რომ როგორც დიდი, შემდგარი კომპანია, ისე მუშაობდა.

„ ეს სტარტაპი Samsung-ში მუშაობის პარალელურად დავიწყე. რაღაც პერიოდი, წამოსვლაზე არ ვფიქრობდი, ძალიან ბევრი რამ მომცა ამ კომპანიამ, მაგალითად, მომხმარებლებთან ურთიერთობის კარგი უნარები. თუმცა, ნელ-ნელა მეც და ნიკაც [ნიკა გაბუნია] მივხვდით, რომ ჩვენი კომპანია უნდა გაგვეხსნა. 2015 წელს დავინახეთ, საქართველოში ციფრული მარკეტინგული სააგენტოს საჭიროება. ამ წლების განმავლობაში, საკმაოდ დიდი გამოცდილება დაგვიგროვდა, ტრენინგიც კი გვქონდა ჩატარებული ციფრული მარკეტინგის მიმართულებით. sesxebi.ge-ს გარდა, სხვა „ფრილანს“ პროექტებიც გვქონდა – ქართულ კომპანიებს ვუწევდით მომსახურებას. ყველა ძალიან გაკვირვებული იყო, გვაკრიტიკებდნენ, სტაბილურ და მშვიდ სამსახურს რომ ვტოვებდით. არა და, ამ პატარ-პატარა სტარტაპებმა დაგვანახა, რომ

აუცილებელია, კომფორტის ზონიდან გამოხვიდე. აუცილებელია, თქვა „არა“. დღემდე ვსწავლობ ამ „არა“-ს თქმას, მარტივი სულაც არ არის, პირიქით, ძალიან ძნელია.

გვეუბნებოდნენ, სამსახურიდან არ წამოვსულიყავით, პარალელურად გაგვეკეთებინა ჩვენი კომპანია. მაგრამ ასეთი რამ გამორიცხულია, არ გამოვა. თუ რაღაცას აკეთებ, ბოლომდე უნდა დაიხარჯო, 24/7-ზე ამ საქმეში უნდა იყო“.

და ახლაც, როცა ვინმე რჩევას ეკითხება, როგორ შეიძლება წარმატებული სტარტაპის დაწყება, თუ იგებს, რომ ამ საქმისთვის სამსახურის შემდეგ იკრიბებიან, ყველას პირდაპირ ეუბნება, რომ „ამ საქმიდან არაფერი გამოვა“.

„ვერავის ვურჩევ, რომ სამსახური მიატოვოს და თავისი საქმე დაიწყოს, ეს ნამდვილად არ არის ჩემი კომპეტენცია. მაგრამ მე შემიძლია თამამად ვუთხრა, რომ პარალელურად და სანახევროდ ანტრეპრენერობა არ გამოდის. კიდევ გავიმეორებ, რაღაცაზე უნდა ისწავლოს „არა“-ს თქმა. ეს შეიძლება, იყოს სამსახური ან – სტარტაპი. რომელს აირჩევ, შენზეა დამოკიდებული. ძალიან ბანალური კი არის, რომ ორი კურდღლის მადევარი ვერც ერთს რომ ვერ დაიჭერს, ამას საქმეში მივხდი“.

ასე გაჩნდა კომპანია AdvertWise. დიდი გამოცდილების, უკვე დაჭერილი მომენტისა და ბევრ რამეზე „არა“-ს თქმის მიუხედავად, ბაზარზე თავის დამკვიდრება, არც ისე მარტივი აღმოჩნდა. თუ დღეს კომპანიები სარეკლამო ბიუჯეტის, მინიმუმ, ნახევარს „ონლაინში“ დებენ, 5-6 წლის წინ ძალიან მიზერულ თანხებს ხარჯავდნენ ციფრულ მიმართულებაზე. მერაბ გოცირიძე ამბობს, რომ ძალიან რთული იყო მათი დარწმუნება, შედეგების მიღწევა. აქტიურად იყენებდნენ რეტარგეტინგს და ბევრ სხვა მეთოდს.

მერაბ გოცირიძე

„ნელ-ნელა წინ წავიდა დიჯიტალ მიმართულება. დღეს რამდენიმე კლიენტი ზუსტად იმ დროიდან გვყავს. მათ ჯერ კიდევ 5-6 წლის წინ ირწმუნეს ჩვენი, გვენდნენ და წამოგვყვნენ. ნამდვილად არ მომერიდება და ვიტყვი, ჩვენ და რამდენიმე ჩვენმა კოლეგა სააგენტომ დავაჩქარეთ ციფრულ მედიაში აქტივობების გაკეთება კომპანიებისთვის. აქტიურად ვსაუბრობდით მათთან, ვყიდდით და ვაჩვენებდით შედეგებს. ერთ წელიწადში, დაახლოებით, 10 ადამიანი ვმუშაობდით, „ედვერთვაიზში“, 2 წელიწადში – 25, მერე გავხდით Facebook-ის ოფიციალური პარტნიორები საქართველოში, შემდეგ – Google-ის ოფიციალური პარტნიორები. ვსწავლობდით პრაქტიკაში, მივყვებოდით ტრენდებს. ჩვენს სააგენტოს აქვს Digital Academy და ტრენინგებს რომ ვატარებთ, სტუდენტებს ვეუბნებით, რომ ციფრული მიმართულება ექიმობასავით არის – სულ რაღაც უნდა ისწავლო, სიახლეებს მიჰყვე, ფეხი აუწყო და განვითარდე“.

და როცა გუნდიც გაიზარდა და „ედვერთვაიზიც“ განვითარების ახალ ეტაპზე უნდა გადასულიყო, აქტიურად დაიწყეს ფიქრი საკუთარი პროექტების მიმართულებით. რა თქმა უნდა, ეს უნდა ყოფილიყო სტარტაპები, მათ შორის სხვა კომპანიებთან პარტნიორობით. მაგალითად, შექმნეს პლატფორმა dgiurad.ge. მერაბ გოცირიძე ამბობს, რომ მას ახლაც 10 000-მდე ადამიანი იყენებს, დღში.

თუმცა, ეს ყველაფერი ლოკალური სტარტაპები იყო. ხომ გახსოვთ, სულ თავში გითხარით, მისი მიზანი საერთაშორისო ბაზარზე გასვლა და უცხოეთში პროექტების კეთება იყო. ოღონდ – საქართველოდან.

„ლოკალურ დონეზე დაშვებულმა შეცდომებმა და მარცხმა გვაფიქრებინა, რომ ჯობდა, საერთაშორისო მასშტაბებზე გავსულიყავით. ასე შეიქმნა LiveCaller. ამ სტარტაპში დავპარტნიორდით ტექნიკური მიმართულებით გამოცდილ ადამიანებთან და ასევე, საქართველოში ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ დეველოპერთან.

აი, ამ მომენტში დავრწმუნდით, რომ სტარტაპისთვის პარტნიორობა ძალიან მნიშვნელოვანი და პრინციპში, აუცილებელია.

იგივე შემიძლია ვთქვა Keto Diet-ზე, აქ გვყავს პარტნიორი, რომელიც გაყიდვების მიმართულებით მუშაობს უცხოეთში. ბუნებრივია, ჩვენც დიდი დოზით ვართ ჩართულები ამ პროექტში, მაგრამ პარტნიორი კიდევ ერთი დამატებითი ძალაა. ასეთივე წარმატებული დაპარტიორობის „ქეისიაLeadin, სადაც ჩვენი სააგენტო რამდენიმე თვის უკან დაუპარტნიორდა ერთ-ერთ დამწყებ წარმატებულ სტარტაპს, უძრავი ქონების მიმართულებით.

2019 წელს ვთქვით, რომ დადგა დრო, ნამდვილი საერთაშორისო მარკეტინგული სააგენტო გავხდეთ. ლარს „აექსპორტებ“, ამაზე უკეთესი რა უნდა გააკეთო?! დიზაინები, წერა, სტრატეგიის შემუშავება, ეს ყველაფერი შეგვეძლო და რატომ არ უნდა გაგვეკეთებინა?! უცხოელი მომხმარებლები ხომ კმაყოფილები იყვნენ ჩვენთან მუშაობით? „რევიუებიც“ კარგი გვქონდა. ამიტომ, გადავწყვიტეთ, ისეთ სააგენტოდ ვქცეულიყავით, რომელიც სააგენტოს მიღმა იქნება. მხოლოდ პროექტებზე კი არ ვითანამშრომლოთ, სტარტაპებითაც დავუპარტნიორდეთ უცხოურ კომპანიებს. ეს ნამდვილად შეგვიძლია. სწორედ ამიტომ გავერთიანდით სააგენტოსთან “Mr.Wolf“ და გავხდით “META სააგენტო“. ასე ძალები გავაერთიანეთ – კრეატიულ პროექტებზე მუშაობის მათი გამოცდილება და ჩვენი ტექნოლოგიური ცოდნა და უნარები.

“META სააგენტოს” გუნდი: მერაბ გოცირიძე, ნიკა გაბუნია, დავით ხარიტონაშვილი

მოდი, Fail-ებზე ვისაუბროთ. დღეს ალბათ, უკვე შეგიძლია იმის თქმა, სად უშვებდით შეცდომებს?

მერაბ გოცირიძე: ძალიან მნიშვნელოვანია ძალების სწორად გადანაწილება. ადრე ზუსტად ამ შეცდომას ვუშვებდით. იდეა რომ მოგვივიდოდა, ბევრს არ ვფიქრობდით და მაშინვე ვიწყებდით მის კეთებას. არ ვფიქრობდით პასუხისმგებლობების გადანაწილებაზე, იმაზე, თუ ვის რა უნდა ეკეთებინა. გამოცდილებამ გვასწავლა, რომ სტარტაპში ძალიან მნიშვნელოვანია  პასუხისმგებლობის სწორად გადანაწილება. ასე საქმე ბევრად უკეთ გამოდის, ვიდრე მაშინ, როცა ყველა პარტნიორი ყველაფერში ერევა. ძალიან საინტერესო იყო სააგენტო „სარკესთან“ და კონკრეტულად ლევან ბახიასთან მუშაობა, ერთად ვაკეთებდით სტარტაპს, რომელმაც არ გაამართლა, მაგრამ ბევრი გვასწავლა. ეს იყო ფილმების „ონლაინ“ კინოთეატრი, მაყურებელს შეეძლო, პლატფორმაზე შესვლა და წინასწარ განსაზღვრულ დროს ფილმის ყურება. მაშინ არ არსებობდა Facebook-ის Watch with Friends. ამ პროექტს ბოლომდე ვერ გავყევით, რაღაცაზე „არა“ ვერ ვთქვით. რაღაც დროის შემდეგ, შეიძლება, სხვა მიზეზების გამოც „დაფეილებულიყო“ ეს პროექტი, მაგრამ ამას ვეღარასოდეს გავიგებთ. მთავარი შეცდომა მანამდე დავუშვით. Watch with Friends რომ გამოვიდა, ეს სტარტაპი უკვე აღარ არსებობდა და ახლაც ძალიან მაინტერესებს, ჩვენი პროექტი რომ ბოლომდე მიგვეყვანა და აგვემუშავებინა, ნეტა, როგორ განვითარდებოდა?!

რას გასწავლის ეს შეცდომები?

იმას, რომ ბოლომდე უნდა ჩაერთო საქმეში. მაგალითად, ჩვენ გვქონდა სტარტაპი imgzavre.ge. ამ პლატფორმაზე იყიდებოდა ავტობუსების, მიკროავტობუსებისა და მატარებლის ბილეთები. ძალიან დიდი შრომა ჩავდეთ, ყოველ დღე დავდიოდით სხვადასხვა ავტოსადგურზე, სათითაოდ ვუხსნიდით დისპეჩერებს, რომ შეეყვანათ თავიანთი ბილეთები ჩვენს სისტემაში. გვეგონა, რომ გავმართეთ ყველაფერი და უკვე თავისით იმუშავებდა. აი, აქ დავუშვით შეცდომა. როცა რაღაცას ააწყობ, მერე სულ თვალყურის დევნება უნდა. sesxebi.ge იმიტომ იყო წარმატებული, რომ მეტი დრო გვქონდა ამ პროექტისთვის, თავიდან ბოლომდე ჩართულები ვიყავით. imgzavre.ge-ს დროს კი ბევრი კამპანია გვქონდა, გაცილებით მეტი დამკვეთი გვყავდა. თანამშრომლების რიცხვიც გაიზარდა. ამიტომ პროექტის მენეჯერს ვანდობდით ცალკეულ პროექტებს. ამ გამოცდილებიდან გამომდინარე შემიძლია ვთქვა, რომ აუცილებლად უნდა დაიჭირო წამი და გაჰყვე შენს მიზანს. მიზანი ამ შემთხვევაში, ალბათ, ისევ ის ამბიციაა, რატომაც არა, ჩვენ ხომ შეგვიძლია. ამ პროდუქტებს, რასაც უცხოეთში ვყიდით ხომ ქართველები ქმნიან?!

თუმცა, უცხოურ ბაზარზე ქართული პროდუქტის გაყიდვა არ იქნება მარტივი და არც იმის გარანტია გექნება, რომ აქ მიღებული გამოცდილება, საერთაშორისო ბაზარზე აუცილებლად იმუშავებს . ..

პირველ რიგში, საკუთარი თავი და გარშემომყოფები უნდა დაარწმუნო, რომ ეს შეგიძლია. ნამდვილად იქმნება საქართველოში ისეთი პროგრამები და Soft, რომელიც საერთაშორისო დონეზე გავა. ეს ყველას უნდა დააჯერო, ბუნებრივია – საქმით, პროექტებით. როცა შენსავე ქვეყანაში, ადგილობრივი კლიენტების ნაწილი სკეპტიკურად გიყურებს, რომ ქართველების დაწერილი პროგრამაა და შეიძლება, უცხოური სჯობდეს, შენც მეტი ამბიცია გიჩნდება. არასოდეს მდომებია, დიდი ბიზნესი მქონოდა. ყოველთვის მქონდა ამბიცია, მეკეთებინა ისეთი რაღაც, რაც მარტო ლოკალურ დონეზე არ იქნებოდა მორგებული. ქართველი ბიზნესმენები სტარტაპში ინვესტიციას ნაკლებად დებენ. სტარტაპი გრძელვადიანი ინვესტიციაა. უცხოეთში 10 სტარტაპში რომ დებ ფულს, იქიდან ერთი გაამართლებს. ენჯელ ინვესტორები საქართველოში არ არიან, სულ უცხოელები არიან.

მერაბ გოცირიძე

საერთოდ, როგორი სტარტაპ გარემოა საქართველოში? 

გვქონდა ერთი პლატფორმა, სადაც არაბულენოვანი მოგზაურებისთვის ვქმნიდით კონტენტს. საქართველოში ინგლისურად ვწერდით ტექსტებს, ვათარგმნინებდით არაბულენოვან ადამიანებს და ამ სერვისს ვყიდდით საემიროების ბაზარზე. ვწერდით ყველაფერზე, რაც საქართველოში მოგზაურობასთან იყო დაკავშირებული. საკმაოდ კარგად მუშაობდა, მაგრამ კორონავირუსის გამო ჩავარდა. იმის თქმა მინდა, რომ საქართველოში ყველას შეუძლია სტარტაპის დაწყება, თუნდაც, არა გლობალური, არამედ კონკრეტული ქვეყნის წარმომადგნელებისთვის. მით უმეტეს, როცა ტექნოლოგიებზეა საუბარი. აქ მხოლოდ შენი ინტელექტი და ინტერნეტი გჭირდება. მეორე ეტაპი კი, ანუ ინვესტორების მოზიდვა, ახლა იწყებს განვითარებას. ნელ-ნელა, მაგრამ ვითარდება, გრანტებს გასცემენ სამინისტროები, GITA , უცხოელები დებენ ფულს ქართულ მცირე კომპანიებში.

საქართველოში სტარტაპების დასაწყებად ყველაფერია, დანარჩენი უკვე შენს ცოდნაზე, რწმენასა და იმაზეა დამოკიდებული, რომ მთლიანად ამ საქმეს მიუძღვნა თავი.

„სტარტაპს არ აქვს ფუფუნება, რომ ნელა განვითარდეს“ – შენგან ასეთი შეფასება მოვისმინეთ, როცა ერთ-ერთი გრანტი მიიღო „ედვერთვაიზმა“. როგორ უნდა განვითარდეს სტარტაპი? 

სტარტაპს ნელა განვითარების დრო არ აქვს. ჩვენს „ონლაინ“ კინოთეატრს ზუსტად ეს დაემართა. ნელა ვვითარდებოდით, ნელა ვაკეთებდით საქმეს. ასე საქმე წინ ვერ წავა, იმხელა კონკურენციაა, უბრალოდ, შეგჭამენ სხვა სტარტაპები. გარდა ამისა, ძალიან მნიშვნელოვანია, შედეგს ეტაპობრივად ხედავდე, როცა ნელა მიდიხარ წინ, ამას ვერ ხედავ და მორალური ამბიცია გიქრება.

წარმატებისთვის რა არის საჭირო? 

თუ ტექნოლოგიურ სტარტაპს აკეთებ, სულ უნდა განავითარო და სწრაფად ააწყო. შექმენი სტარტაპი? სასწრაფოდ დაიწყე მისი გაყიდვა. სულ გექნება მომენტი და ფიქრი იმისა, რომ რაღაც დაამატო, განაახლო და ამაში იმდენი დრო გადის, უბრალოდ აზრი აღარ აქვს მერე „გაშვებას“. დაიწყე გაყიდვა და მერე, პროცესში აკეთე განახლებები. ნულია იმის შანსი, რომ მხოლოდ პროდუქტმა გაყიდოს თავისი თავი – უნდა პოსტო ფორუმებზე, ჯგუფებზე, რეკლამა აკეთო. ინვესტორები იმას კი არ უყურებენ, რა პროდუქტი გაქვს? არამედ იმას, რა ხედვა გაგაჩნია, გაყიდვებთან დაკავშირებით, როგორ ყიდი პროდუქტს. მათ აინტერესებთ შენი გუნდი, „ბექგრაუნდი“, რამდენი ფული შემოგდის და რამდენი კლიენტი გემატება.

ინვესტორს აინტერესებს, როგორი ტიპი ხარ შენ?! განსაკუთრებით ენჯელ ინვესტორს, აინტერესებ შენ, ანტრეპრენერი. უნდა დაინახოს შენს თვალებში ცეცხლი, ის, რომ შენ გჯერა შენი პროექტის, ანთებული ხარ და თავიდან ბოლომდე ამ საქმეს უძღვნი საკუთარ თავს.

რა შეიძლება ისწავლო და რა – ვერა? 

არსებობს უნარები და დამოკიდებულება. ადამიანს შეუძლია, ნებისმიერი უნარი შეიძინოს, ყველაფერი ისწავლოს, თუ თავისი მიზნის მიმართ აქვს სწორი დამოკიდებულება – როცა რაღაცის გაკეთება ძალიან გინდა და მთელი გულით გჯერა საკუთარი თავის, საქმის ბოლომდე მისაყვანად რა უნარებიც დაგჭირდება, ყველაფერს შეიძენ. გამოცდილებას გადამწყვეტი მნიშვნელობა არ აქვს. მთავარი სწორედ დამოკიდებულებაა.

მერაბ გოცირიძე

დღეს როგორ უყურებ შენს მიღწევებს? 

ისეთი რაღაცები შევქმენით, ჩემს პარტნიორებთან და გუნდის წევრებთან ერთად, რაც ხალხის ცნობიერებაზე მოქმედებს. ჩემი მიღწევა არის ის, რომ გვაქვს საქართველოში დაწყებული საერთაშორისო სტარტაპები.

კმაყოფილი ხარ საკუთარი თავით? 

ბოლო პერიოდში უფრო მეტი შეიძლებოდა. მგონია, რაღაცებს ის დრო ვერ დავუთმე, რაც უნდა დამეთმო. საერთაშორისო ბაზარზე კი ვართ, მაგრამ იმ დოზით არა, რომ ჩემს კმაყოფილებას იწვევდეს. დიდი საერთაშორისო სტარტაპი, რომელიც სტარტაპიდან დიდ ბიზნესში გადაიზარდა – აი, ეს ჯერ არ მაქვს და სწორედ ამისკენ მივდივარ მეც, ჩემი პარტნიორებიც და ჩემი გუნდიც. ზუსტად ამ გუნდს მიუძღვის ლომის წვლილი ჩვენი კომპანიის წარმატებაში. ეს ის ადამიანები არიან, ვისთან ერთადაც ვქმნით თითოეულ პროექტს. ისინი მაძლევენ ძალას და საშუალებას, ერთ რამეზე ვიყო კონცენტრირებული. ასე კი საქმე უფრო კარგად გამოგდის.

შემდეგ რა იქნება? 

საერთაშორისო დონეზე წარმატების მიღწევა, ოღონდ ისევ საქართველოდან. ჩვენი ტრიგერი ეს არის, რომ ამ სფეროში წარმატებას მიაღწიოს საქართველოში დაარსებულმა კომპანიამ და აქ შექმნილმა პროდუქტმა. ბედნიერად ვგრძნობ თავს ამ ინდუსტრიაში. მინდა, ზუსტად ასეთი „ქეისები“ შევქმნა და რაც შეიძლება მეტი.

ამისთვის მოტივაციას რა გაძლევს? 

მოტივაციას მაძლევს შიში, რომ შეიძლება, რაღაც არ გამოვიდეს. ამ შიშის გამო მაქსიმუმს ვაკეთებ, რომ პროექტი ბოლომდე მივიყვანო. მეორე არის ამის საპირისპირო – ამბიცია, სურვილი და მისწრაფება, რომ ვაკეთო ის, რისიც მჯერა.

„იმედი მაქვს“ – ეს ცნება ჩემთვის გაუგებარია. იმედი არ უნდა გქონდეს, პირდაპირ უნდა გააკეთო. ამიტომ, სულ ვცდილობ, ტრენდს ავყვე, ვკითხულობ, რა სტარტაპები გადიან წინ. გული მწყდება, რომ ხელოვნური ინტელექტის მიმართულებით არაფერს ვაკეთებთ ჯერ, თუმცა, ეს „მეტას“ გეგმებში შედის.

რა ტრენდებია დღეს აქტუალური? 

ყველგან ძალიან აქტუალურია SAAS – „სოლუშენები“ სხვადასხვა ბიზნესისთვის, მომხმარებლის მხარდაჭერის, მარკეტინგის, გაყიდვების, დიზაინის მიმართულებით, იმიტომ რომ ყველა ცდილობს, ამ ნაწილში, ავტომატიზაციას და ეფექტურობის გაზრდას.

არ გინანია ამ გზით სიარული? 

არა, არ მინანია. რაღაც მომენტში, აუცილებლად გაგიელვებს აზრი, „ღირდა, თუ არა აუტკივარი თავი ატკიება“? ოღონდ, ეს სულ, სულ საწყის ეტაპზე. საქმის მიმართ იცი, როგორი დამოკიდებულება მაქვს? სულ რაღაცაზე ვფიქრობ, მუდმივად რომელიმე პროექტზე, ან დეტალზე მეფიქრება. ეს ჩემი არჩევანია. მე მირჩევნია, ამბიციურ გუნდთან ერთად ვისწრაფოდე კონკრეტული მიზნისკენ, ვქმნიდე სხვა პარტნიორ ბიზნესებთან წარმატებულ „ქეისებს“, ვიდრე დღიდან-დღემდე მქონდეს კონკრეტული სამსახური.

„თავიდან, ორჭოფობა და ფიქრი, გარისკო თუ – არა, ნორმალურია. რაღაც ეტაპამდე, ნორმალურია შიშიც. მაგრამ ახლა უკვე ისე გვაქვს „შეტოპილი“, რა თქმა უნდა, კარგი გაგებით, რომ ამ სინანულისა და შიშის უფლებაც კი არ გაგვაჩნია“.

 

 

ავტორი: ლილე ხმალაძე

„ალთინორდუ“ – თურქული ფეხბურთის იზმირული რევოლუცია

სალი ნიკოლაიშვილი Windfor’s Tbilisi-ს არტ დირექტორი გახდა