in

მორიგი ღვთაებრივი კომედია

Disclaimer: ბლოგის მიზანი არ არის კრიპტო პროექტების დამცირება. ეს ნაშრომი მხოლოდ და მხოლოდ  მომხდარის ანალიზს ისახავს მიზნად.

Ladies, gentlemen and fellow crypto bros, მე და ჩარლი მანგერი წარმოგიდგენთ სამ ყველაზე ეფექტურ გზას სიღარიბისკენ — “Liquor, Ladies and Leverage”. პირველ ორზე სხვა გარემოში შეგვიძლია ვისაუბროთ,  რადგან პროფესიული ეთიკა მხოლოდ Leverage*-ის განხილვის უფლებას მაძლევს.

Leverage – ეს არის ფინანსური სამყაროს შავი მაგია, რომლის დახმარებითაც ინვესტორს შესაძლებლობა ეძლევა, ინვესტიცია განახორციელოს იმ თანხით, რაც რეალურად მას არ ეკუთვნის, ანუ სესხით (უფრო fancy ხალხი ამ სესხს Margin სესხს ეძახის, ამიტომ ჩვენც ასე დავუძახოთ). მოკლედ, leverage/margin არის სესხი საინვესტიციო მიზნებისთვის. ეს ყველაფერი უფრო დეტალურად არის განხილული ქვემოთ.

„რენდომ ბაბუ, მე და ჩარლი მანგერი. 2017 წელი“

ვინც არ იცით, რამდენიმე დღის წინ კრიპტო-ვალუტების ბირჟა “FTX” წაგვექცა — “Pouring one out for the fallen”.

მიზეზი: კომპანიის არანორმალურად გადა-leverage-ებულობა.

შედეგი: მომხმარებელთა კრიპტო-საფულეების დესტრუქცია.

იდეაში, ტიპური ფინანსური ინსტიტუტის ბიზნეს მოდელი, რომელიც ითვალისწინებს მომხმარებელთა დეპოზიტების სხვებზე გასესხებას და შემოსული თანხის მხოლოდ გარკვეული ნაწილის დარეზერვებას, ყველასათვის ცნობილია და, შესაბამისად, მომხმარებელს გაცნობიერებული უნდა ჰქონდეს “Bank Run” რისკი, ანუ, იმის უმცირესად მცირე შანსი, რომ ყველას ერთდროულად მოუნდეს საკუთარი დეპოზიტის გატანა, რასაც ბანკი ფიზიკურად ვერ დააკმაყოფილებს.

მსგავსი ბიზნეს მოდელის საშუალებით ხდება შესაძლებელი “Money Multiplier”* ეფექტის შექმნა ეკონომიკაში და ასევე სესხების გაცემის ხარჯზე მოგების გენერირება. მაგრამ განსხვავებით ბანკებისა, კრიპტო-კომპანიას შეუძლია (და რეკომენდირებულიცაა) მომხმარებელთა აქტივები 1:1 პროპორციით დაიჭიროს, ანუ დეპოზიტის 100% დაარეზერვოს,  ნებისმიერ დროს ყველას დაუბრუნოს საკუთარი თანხა სასურველი ოდენობით და, ამავდროულად, სახარბიელო მოგებაც გამოიმუშაოს.

Money Multiplier Effect — ბანკი თამაშობს შუამავლის როლს მათ შორის ვისაც ფულის შენახვა უნდა და ვისაც ფული სჭირდება. თუ მე, როგორც დეპოზიტარმა, ბანკში შევიტანე 1 ლარი, ბანკი ამ თანხიდან, პირობითად, გაასესხებს 50 თეთრს. ანუ, ჩემი ფული შენი ფულია და ზოგადად ეკონომიკაში ბევრი ფულია და ვიღებთ Money Multiplier Effect-ს.

იმას, რომ Coinbase საქველმოქმედო ორგანიზაციად ჯერ კიდევ არ გადაქცეულა (ანუ, ზემოთ ხსენებული სახარბიელო მოგება ჩვეულებრივად გენერირდება კომპანიაში), ტრეიდერების sugar rush*-ის მაპროვოცირებელი და კრიპტო ბაზრისთვის დამახასიათებელი მაღალი ვოლატილობა/მერყეობა განაპირობებს.

Sugar Rush — მაღალი ოდენობით შაქრის მიღების შედეგად სერიოზულ ენერგიაზე მოსვლა. ამ შემთხვევაში მაღალი ვოლატილობა ტრეიდერებისთვის შაქრის როლს თამაშობს.

ბაზრის მაღალი მერყეობის დროს ჩნდება მოკლე ვადაში ფულის გაკეთების (შესაბამისად წაგებისაც) მრავალი შესაძლებლობა, რაც ბუნებრივად იზიდავს უამრავ ტრეიდერს. ამ უამრავი ტრეიდერის მიერ განხორციელებული უამრავი ტრანზაქციის ხარჯზე კი კრიპტო ბირჟა უამრავ  საკომისიო შემოსავალს აგენერირებს. მოკლედ:

მაღალი ვოლატილობა >> უამრავი ტრეიდერი >> უამრავი ტრანზაქცია >> უამრავი საკომოსიო შემოსავალი ბირჟისთვის

იდეაში მშვენიერი ეკვილიბრიუმი იკვრება ამგვარად, “bank run” რისკიც არ გვაქვს და ფულიც ჯიგრულად შემოდის კომპანიაში, but not so fast fella.

ოდნავი ფსევდო-ინტელექტუალიზმიც რომ შემოვაგდოთ, როდის იძახდა ბარათაშვილი, რომ წუთისოფელი აღუვსებელი საწყაულია, ამიტომ ზემოთ წარმოდგენილ ტოლობას ესე არავინ დატოვებდა, შესაბამისად თამაშში ახალი ცვლადი გვემატება, ე. წ. leverage/margin.

მაგალითად, თუ ფლობ $1,000,000-ის ღირებულების ბიტკოინს, შეგიძლია ბროკერისგან margin სესხი აიღო, პორტფელს კიდევ $1,000,000 დაუმატო, უზრუნველყოფად შენი აქტივი, ანუ, ამ შემთხვევაში ბიტკოინი წარმოადგინო, და 5%-იანი ფასის ზრდის შემთხვევაში $50,000 დოლარის ნაცვლად $100,000 გააკეთო — Witchcraft at its finest.

ნამდვილად კარგად ჟღერს, მაგრამ ისიც გასათვალისწინებელია, რომ ბაზრის საპირისპირო მოძრაობამ, შესაძლოა, პორტფელი გაგიქროს, რაც სავსებით მოსალოდნელია მაღალი მერყეობით გამორჩეული აქტივებით ვაჭრობისას.

კიდევ ერთხელ, margin trading-ის მოდელი ჩვეულებრივად მუშაობს ტიპურ ფინანსურ ინსტიტუტზე, მაგრამ ამ შემთხვევაში FTX ატიპური შემთხვევაა, რადგან მას შემდეგ, რაც FTX-მა საკუთარი  კრიპტო ტოკენი FTT გამოუშვა,  მორიგი ცვლადი დაემატა სქემას და ყველაფერი აირია.

როგორც სხვა ყველა კრიპტო ტოკენი, FTT-იც ჩვეულებრივი აქტივია თავისი ღირებულებით, ამიტოოოომ, drum roll please……..

სწორად გამოიცანი — FTX-ის ბირჟაზე ინვესტორს FTT ტოკენი შეუძლია, უზრუნველყოფად წარმოადგინოს და მის ხარჯზე margin სესხი აიღოს, რაც ცოტა არ იყოს აბსურდია.

პრობლემის მარტივად აღსაქმელად შევეცდები ეს ქეისი ჰიპოთეტურ საბროკერო “X”-ზე განვიხილო.

  1. ვთქვათ, საბროკერო “X” დაილისტა საფონდო ბირჟაზე, ანუ კომპანიის აქციები საჯაროდ გახდა ხელმისაწვდომი.
  2. ინვესტორმა შეიძინა $1,000,000 ოდენობის “X”-ის აქციები
  3. რამდენიმე ხნის შემდეგ ამავე ინვესტორმა გადაწყვიტა $1,000,000-იანი margin სესხის აღება “X” საბროკეროში, რის სანაცვლოდაც წარმოადგინა “X”-ის აქციები.
  4. შედეგად ვიღებთ, რომ საბროკეროს უზრუნველყოფად უდევს საკუთარი აქციები.

God forbid, მაგრამ თუ აქციის ფასი რატომღაც შემცირდა, ეს შესაბამისად გამოიწვევს კომპანიის ხელთ არსებული უზრუნველყოფის ღირებულების შემცირებას, რაც თავისთავად გამოიწვევს კომპანიის ფინანსური სიჯანსაღის გაუარესებას, ფინანსური სიჯანსაღის გაუარესება გამოიწვევს აქციის ფასის მორიგ ვარდნას და რომ აღარ გავაგრძელო, შედეგად ვიღებთ სრულიად აბსურდული ციკლს.

Enough with the theory, let’s spill the real tea. ნუ, იდეაში ყველა ოფიციალურად დაზუსტებული დეტალი ჯერ არ არის ცნობილი, ამიტომ, მცირედი სპეკულაცია შეიძლება გამოდგეს ეს ანალიზი, მაგრამ ლოგიკას, იმედია, იგრძნობთ.

მთელი FTX-ის საგა დაიწყო მას შემდეგ რაც CoinDesk-მა გაავრცელა დოკუმენტი Alameda Research-ზე. Alameda Research ალგორითმულ ტრეიდინგზე ორიენტირებული კომპანიაა, რომელსაც იმავე დამფუძნებელი ჰყავს, რაც FTX-ს, ანუ Sam Bankman-Fried, პიროვნება რომელიც ერთ-ერთ ყველაზე დიდ ვენჩურულ კაპიტალთან იდეის წარდგენის პარალელურად League of Legends-ს თამაშობდა (მართლა, ქვემოთ არის რეალური წერილი Sequoia-ს ოფიციალური საიტიდან).

ამ დოკუმენტის მიხედვით გაირკვა, რომ Alameda Research-ის აქტივების უდიდესი ნაწილი FTT-ის ტოკენი იყო. ეს რეალურად კოლოსალური პრობლემა არ არის, მაგრამ ამას მოჰყვა ანალიტიკოსთა მოსაზრებები, რომ ამ ტოკენის უზრონველყოფად წარდგენის ხარჯზე, Alameda Research საინვესტიციო მიზნებისთვის FTX-ისგან სესხულობდა თანხას (ანუ Leverage-ს იყენებდა, რომლის უზრუნველყოფად ჰაერზე ჩამოკიდებული აქტივი იყო წარმოდგენილი)

რამდენიმე ხნის შემდეგ ყველაზე დიდი კრიპტო ბირჟის — Binance Holdings Ltd-ის დამფუძნებელი, Changpeng “CZ” Zhao, ავრცელებს კომენტარს იმის შესახებ, რომ Binance-მა, არსებული მდგომარეობის შემხედვარე, გადაწყვიტა კუთვნილი FTT ტოკენების სრულად გაყიდვა. ამის შედეგად მივიღეთ ზემოთ ხსენებული god forbid სიტუაცია რომლის მიხედვითაც:

  • FTX-ის უზრუნველყოფად უდევს საკუთარი ტოკენი FTT
  • ინვესტორი ხვდება, რომ სიტუაცია სანერვიულოა, რადგან Binance-ის ქმედებას ბაზრის პრინციპების თანახმად მოჰყვება FTT-ის ფასის ვარდნა
  • ყველას სურს საკუთარი აქტივების FTX-დან დროულად გამოტანა
  • სამწუხაროდ FTX ვერ აკმაყოფილებს მოთხოვნას რადგან უზრუნველყოფა პარალელურად კარგავს ღირებულებას შექმნილი Selling Pressure-ის შედეგად
  • Bank Run რისკის მიტიგაცია შეუძლებელი ხდება.
  • FTX files for bankruptcy და ამ ქეისის შედეგად შესაძლოა კომპანიას მილიონზე მეტი კრედიტორი ჰყავდეს.

ოდნავი რიცხვებიც რომ ჩავრთოთ, უახლესი მონაცემებით, FTX-ის ვალდებულებებმა $9 მილიარდი შეადგინა, ხოლო აქტივების მხარეზე ყველაზე დიდი წილი ორ კრიპტო ტოკენზე FTT და Serum-ზე მოდიოდა, რომელთა ღირებულება ამ ქაოსის შემდეგ $11.3 მილიარდიდან $2.7 მილიარდამდე ჩამოვარდა (სხვა ტოკენებიც რომ დაუმატო აქტივები $4.3 მილარზე ადის).  თოფურიას ენაზე, 9 საზამთრო გაქვს დასაბრუნებელი, მაგრამ გაქვს მხოლოდ 4 — sad story I guess.

რადგანაც მომხდარი ამბავი გარკვეულწილად შეიძლება აღვიქვათ, როგორც 2008 წლის Lehman Brothers-ის ქეისის რემინისცენციად, უნდა ითქვას რომ აშკარად კაცობრიობას გვახასიათებს ერთი და იგივე შეცდომებს დაშვება. ამიტომ, ყველა ინვესტორს გაცნობიერებული უნდა ჰქონდეს, რომ პორტფელში წითლის დანახვა ხშირ შემთხვევაში მოსალოდნელი ამბავია — “it is part and parcel of this game”.

მაგრამ არა უშავს, ძაან ამაცრემლიანებელი ბლოგი რომ არ გამოვიდეს, ისევ შემოვაგდებ ფსევდო-ინტელექტუალიზმს. ბერტრან რასელის წიგნის ერთ-ერთი თავი სახელად “an outline of intellectual rubbish” მთავრდება გამონათქვამით — “Folly is perennial and yet the human race has survived”.  ამიტომ, მიუხედავად ამ ყველაფრისა, ალბათ გადავრჩებით (უეჭველი გადავრჩებით უბრალოდ როგორც ფინანსური ბაზრების ანალიტიკოსი მიჩვეული ვარ თავის დასაზღვევად ყველაფრის წინ „ალბათ“-ის ჩამატებას).

შეიძლება ზოგიერთისთვის აქსიომატური იყოს, მაგრამ მაინც ვიტყვი, რომ შეცდომები თუ არ დავუშვით ცხოვრებაში, იდეაში ბევრ ხალისს გავმაზავთ. ამ არგუმენტის გასამყარებლად წარმოგიდგენთ ემპირიული დაკვირვების შედეგს გრაფიკის საშუალებით, რომელიც ნათლად ასახავს ორ ცვლადს შორის არსებულ იდეალურ კორელაციას (Excuse my drawing skills).

ამით დაგტოვებთ მეგობრებო და იმედია სათქმელი გასაგებად გადმოვეცი.

Stay strong crypto bros!!!

ავტორი: ალექსანდრე გოცაძე

[პარტნიორის კონტენტი]

რატომ არის მნიშვნელოვანი კომპანიების თანამშრომლობა არაკომერციულ ორგანიზაციებთან

სწრაფი განვითარება მულტიეთნიკურ გარემოში და კიდევ ერთ კონტინენტზე მონიშნული York Holding Group