NBA ასე იშიფრება – National Basketball Association, ანუ ეროვნული საკალათბურთო ასოციაცია. ამჟამად ის მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი სპორტული ლიგაა, რომელსაც მილიარდობით გულშემატკივარი ჰყავს და არაერთი ლეგენდა კალათბურთელი შექმნა. NBA სპორტული კულტურის გავლენას ქმნის, თუმცა თავიდან მისი ისტორია მოკრძალებულად დაიწყო.
დასაწყისი
NBA დაარსდა, როგორც ამერიკის საკალათბურთო ასოციაცია (BAA), 1946 წლის 6 ივნისს, ნიუ-იორკში. მისი დამაარსებლები იყვნენ შეერთებული შტატების ძირითადი სპორტული არენების მფლობელები, ხოლო მიზანი ის იყო, რომ პროფესიონალური კალათბურთი უფრო დიდ არენებზე გაეტანათ და სპორტისადმი მზარდი ინტერესი ჩამოეყალიბებინათ.
1949 წელს BAA გაერთიანდა კონკურენტ ეროვნულ საკალათბურთო ლიგასთან (NBL) და ჩამოყალიბდა NBA.
ადრეული ბრძოლები
1950-იანი წლები ლიგის ჩამოყალიბების პერიოდი იყო. ისეთმა გუნდებმა, როგორიცაა „მინეაპოლის ლეიკერსი“, პირველი დინასტიები დააფუძნეს. ამასთან, ლიგამ დაიწყო დესეგრეგაცია და აფროამერიკელი მოთამაშეების დამკვიდრება, რითაც რასობრივი ბარიერები დაარღვია. ეს მოთამაშეები იყვნენ: ერლ ლოიდი, ჩაკ კუპერი და ნატ კლიფტონი.
მოედნებზე პროგრესის მიუხედავად, NBA ამ ათწლეულის განმავლობაში პოპულარობის მოპოვებას ცდილობდა და, პარალელურად, ფინანსურ სირთულეებს ებრძოდა. მას, ასევე, არ ჰქონდა სატელევიზიო მხარდაჭერა.
სუპერვარსკვლავების აღზევება
1960-იან წლებში კალათბურთის მოყვარულთათვის ოქროს ხანა დადგა. უილტ ჩემბერლენი, ოსკარ რობერტსონი, ჯერი უესტი და ბილ რასელი ცნობილი სახეები გახდნენ. რასელის Boston Celtics-მა, რომელსაც ლეგენდარული რედ აუერბახი წვრთნიდა, 13 სეზონში 11 ჩემპიონატი მოიგო, რაც დომინირების უპრეცედენტო მაჩვენებელია პროფესიულ სპორტში.
მიღწეულმა წარმატებებმა მედიის მხრიდანაც გაზარდა ინტერესი, თუმცა ლიგას მაინც შეექმნა სირთულეები საზოგადოების დაბალი დასწრებისა და ტელევიზიით შეზღუდული მაუწყებლობის გამო.
გაფართოების ერა
1970-იანი წლები NBA-სა და ახალშექმნილ, ამერიკის საკალათბურთო ასოციაციას (ABA) შორის კონკურენციით დაიწყო. ABA-მ დანერგა ისეთი ინოვაციები, როგორიცაა სამქულიანი ხაზი და მაღალქულიანი თამაშები.
1976 წელს NBA და ABA გაერთიანდნენ, რამაც ოთხი გუნდი და ნიჭიერი მოთამაშეების შემოდინება გამოიწვია, მათ შორის ჯულიუს „დოქტორ ჯ“ ერვინგი.
დასამახსოვრებელი ვარსკვლავებისა და მომენტების მიუხედავად, NBA ათწლეულის დიდი ნაწილის განმავლობაში კვლავ ებრძოდა იმიჯის პრობლემებს, ნარკოტიკებთან დაკავშირებულ სკანდალებს და მაყურებელთა რაოდენობის შემცირებას.
NBA-ს რენესანსი
ლარი ბერდისა და მეჯიქ ჯონსონის გამოჩენამ 1979 წელს, NBA შეცვალა. ამას დაემატა 1984 წელს დევიდ სტერნის ვიცე-პრეზიდენტობა, რომელმაც ხელი შეუწყო NBA-ს, როგორც გასართობი პროდუქტის პოპულარიზაციას. სტერნი ლიგის გლობალური მასშტაბის გაფართოებაზე, მისი იმიჯის გაუმჯობესებასა და ტელევიზიით ცნობადობის გაზრდაზე იყო ორიენტირებული.
მაიკლ ჯორდანის ერა
რა თქმა უნდა, ცალკე უნდა გამოვყოთ მაიკლ ჯორდანი. NBA-ს ისტორიაში მას განსაკუთრებული წვლილი მიუძღვის. იგი 1980-იანი წლების შუა პერიოდში გამოვიდა ასპარეზზე და პიკს მიაღწია 90-იან წლებში. მისმა ქარიზმამ, გადამწყვეტმა თამაშებმა და მარკეტინგულმა მიმზიდველობამ ის გლობალურ კულტად აქცია და NBA-ს ახალ სიმაღლეებზე ასვლაში დაეხმარა.
ამ ეპოქაში NBA-მ ნამდვილად მოიპოვა ის გლობალურობა, რომლისთვისაც მანამდე იბრძოდა. თამაშები მთელ მსოფლიოში გადაიცემოდა და ისეთი საერთაშორისო ვარსკვლავები, როგორებიც არიან ჰაკიმ ოლაიუვონი, ტონი კუკოჩი და სხვები, თავიანთ კვალს ტოვებდნენ.
ახალი ათასწლეული
2000-იან წლებში სუპერვარსკვლავების ახალი ტალღა გამოჩნდა: კობი ბრაიანტი, ტიმ დანკანი, შაკილ ო’ნილი, დირკ ნოვიცკი და ლებრონ ჯეიმსი.
თუმცა ათწლეულს პრობლემების გარეშე არ ჩაუვლია. 2004 წელს მომხდარმა სამარცხვინო ჩხუბმა შეშფოთება გამოიწვია როგორც მოთამაშეებში, ისე გულშემატკივრებში. მიუხედავად ამისა, სტერნის ხელმძღვანელობით, ლიგამ უფრო მკაცრი პოლიტიკა დანერგა და საერთაშორისო დონეზე ზრდა განაგრძო.
2010-იანი წლები „სუპერგუნდებით“ განისაზღვრა. სტივენ კარისა და კევინ დურანტის ხელმძღვანელობით, Golden State Warriors თანამედროვე დინასტიად იქცა, რომელსაც სამქულიანი ჩაგდების სტილი ჰქონდა.
მტვრიანი სპორტდარბაზებიდან და შავ-თეთრი ტელევიზორებიდან დაწყებული, გადაჭედილი არენებითა და გლობალური სტრიმინგით დამთავრებული, NBA-ს ისტორია ზრდის, ინოვაციისა და კულტურული მნიშვნელობის შესანიშნავი მაგალითია, რომელიც დღესაც აგრძელებს მოღვაწეობას.
ბიზნესისტორიებს წარმოგიდგენთ „ალიანს ჯგუფი”.
