ოლიმპიური თამაშები (The Olympic Games) მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი სპორტული ღონისძიებაა, რომელიც აერთიანებს სხვადასხვა ქვეყნის სპორტსმენებს მშვიდობის, სამართლიანი შეჯიბრისა და მეგობრობის იდეის გარშემო. ოლიმპიური მოძრაობა არა მხოლოდ სპორტს, არამედ კულტურას, ისტორიასა და საერთაშორისო თანამშრომლობასაც ასახავს.
ოლიმპიური თამაშების დაფუძნების ამბავი
ოლიმპიური თამაშების ისტორია ძველ საბერძნეთში იწყება. ისინი პირველად ჩატარდა ძვ. წ. 776 წელს ქალაქ ოლიმპიაში და ეძღვნებოდა ზევსს, უმაღლეს ღვთაებას ბერძნულ მითოლოგიაში. თამაშები ტარდებოდა ყოველ ოთხ წელიწადში ერთხელ და ამ პერიოდში საბერძნეთის ქალაქ-სახელმწიფოებს შორის ომები წყდებოდა, რასაც „ოლიმპიური ზავი“ ეწოდებოდა. გარდა ოლიმპიისა, თამაშები დელფოში, ნემეაში და კორინთოს მახლობლადაც იმართებოდა.
საბერძნეთში გამართული ყველა თამაშიდან ყველაზე ცნობილი ოლიმპიური თამაშები იყო. ისინი იმართებოდა ოთხ წელიწადში ერთხელ, 6 აგვისტოდან 19 სექტემბრამდე და საბერძნეთის ისტორიაში იმდენად მნიშვნელოვან ადგილს იკავებდა, რომ გვიან ანტიკურ ხანაში ისტორიკოსები დროს მათ შორის ინტერვალით, ოლიმპიადით ზომავდნენ.
პირველი ოლიმპიური თამაშები
პირველ ოლიმპიურ თამაშებში მხოლოდ ერთი სპორტული დისციპლინა იყო – სირბილი. დროთა განმავლობაში დაემატა ჭიდაობა, შუბის ტყორცნა და სხვა სახეობები. მონაწილეები თავიდან მხოლოდ კაცები იყვნენ და ზეთისხილის გვირგვინით ჯილდოვდებოდნენ, რაც დიდ პატივად ითვლებოდა.
შეჯიბრი და სტატუსი
ძვ. წ. 776 წელს გამართულ შეხვედრაზე, როგორც ვთქვით, მხოლოდ ერთი ღონისძიება იყო – შეჯიბრი სირბილში, თუმცა მომდევნო ათწლეულების განმავლობაში სხვა ღონისძიებებიც დაემატა.
შეჯიბრი, რომელიც „სტადის“ სახელით იყო ცნობილი, დაახლოებით 192 მეტრის სიგრძის იყო. სიტყვა „სტადი“, ასევე, იმ ტრასის აღმნიშვნელი გახდა, რომელზეც რბოლა იმართებოდა და თანამედროვე სიტყვა „სტადიონის“ წარმოშობიდან მომდინარეობს.
ძვ. წ. 708 წელს შემოიღეს ჭიდაობა და კიდევ ხუთი დისციპლინა, რომლებმაც ოლიმპიური თამაშები უფრო გაამრავალფეროვნა.
თანამედროვე ოლიმპიური თამაშები
თანამედროვე ოლიმპიური თამაშების შექმნა რამდენიმე ადამიანის იდეებმა და შრომამ განაპირობა. თანამედროვე თამაშების ყველაზე ცნობილი ფუძემდებელი იყო პიერ დე კუბერტენი, რომელიც პარიზში, 1863 წლის ახალი წლის დღეს დაიბადა. 24 წლის ასაკში კუბერტენმა გადაწყვიტა, რომ მისი მომავალი განათლებაში, განსაკუთრებით ფიზიკურ აღზრდაში იყო. 1890 წელს ის ინგლისში გაემგზავრა, რათა შეხვედროდა დოქტორ უილიამ პენი ბრუკსს, რომელმაც განათლებაზე რამდენიმე სტატია დაწერა. ბრუკსი ასევე ათწლეულების განმავლობაში ცდილობდა ანტიკური ოლიმპიური თამაშების აღორძინებას, იდეა კი 1859 წლიდან ათენში ჩატარებული თანამედროვე ბერძნული ოლიმპიადების სერიიდან მიიღო. ბერძნული ოლიმპიადა ევანგელის ზაპასმა დააარსა, რომელმაც, თავის მხრივ, იდეა ბერძენი პოეტისგან, პანაიოტის სუცოსისგან მიიღო, რომელმაც პირველმა მოუწოდა თანამედროვე აღორძინებისკენ და ამ იდეის პოპულარიზაცია 1833 წელს დაიწყო. ბრუკსის პირველი ბრიტანული ოლიმპიადა, რომელიც 1866 წელს ლონდონში გაიმართა, წარმატებული იყო, ბევრი მაყურებელი და კარგი სპორტსმენი ესწრებოდა.
ცნობილი მომენტები ოლიმპიური ისტორიდან
ოლიმპიური თამაშების ისტორიაში მრავალი დასამახსოვრებელი მომენტია. აღსანიშნავია თანამედროვე ოლიმპიური თამაშების აღდგენა 1896 წელს ათენში, ფრანგი პედაგოგის, პიერ დე კუბერტენის ინიციატივით. ასევე გამორჩეულია ისეთი ლეგენდარული სპორტსმენების გამოსვლები, როგორებიც არიან ჯესი ოუენსი, ნადია კომანეჩი და უსეინ ბოლტი, რომლებმაც ოლიმპიური ისტორია შეცვალეს.
განსაკუთრებულად აღსანიშნავია 1936 წლის ბერლინის ოლიმპიადა, სადაც ამერიკელმა ათლეტმა ჯესი ოუენსმა ოთხი ოქროს მედალი მოიპოვა. ეს მოვლენა მნიშვნელოვანი იყო არა მხოლოდ სპორტული თვალსაზრისით, არამედ იმიტომაც, რომ მან რასობრივი დისკრიმინაციის იდეებს დაუპირისპირდა და დაამტკიცა, რომ სპორტში ყველა თანასწორია.
1976 წლის მონრეალის ოლიმპიადაზე მსოფლიომ იხილა ტანმოვარჯიშე ნადია კომანეჩი, რომელმაც ოლიმპიური ისტორიაში პირველი სრულყოფილი ქულა — 10.0 მიიღო. ეს მიღწევა სპორტის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე შთამბეჭდავ მომენტად ითვლება.
თანამედროვე ეპოქაში გამორჩეული ფიგურაა იამაიკელი მძლეოსანი უსეინ ბოლტი, რომელმაც 2008, 2012 და 2016 წლების ოლიმპიადებზე სპრინტში რეკორდები დაამყარა და „მსოფლიოს ყველაზე სწრაფი ადამიანი“ გახდა.
ასევე მნიშვნელოვანია ოლიმპიურ თამაშებში ქალთა მონაწილეობის ზრდა — თუ ძველ თამაშებში ქალებს მონაწილეობის უფლება არ ჰქონდათ, დღეს ისინი თითქმის ყველა სპორტულ დისციპლინაში თანაბრად მონაწილეობენ. ეს ცვლილება ოლიმპიური მოძრაობის პროგრესისა და სოციალური განვითარების ნათელი მაგალითია.
დღევანდელი ოლიმპიური თამაშები
დღეს ოლიმპიური თამაშები ტარდება ზაფხულისა და ზამთრის ფორმატში და მასში მონაწილეობს ასობით ქვეყანა. პროგრამა მუდმივად ვითარდება და მოიცავს როგორც ტრადიციულ, ისე თანამედროვე სპორტს. ოლიმპიური თამაშები ხელს უწყობს სპორტის განვითარებას, კულტურათა გაცვლასა და გლობალურ ერთიანობას.
ოლიმპიური თამაშები საუკუნეების განმავლობაში რჩება ადამიანური შესაძლებლობების, ძალისხმევისა და მშვიდობის სიმბოლოდ. ისტორია გვიჩვენებს, თუ როგორ შეუძლია სპორტს ხალხების დაახლოება და საერთო ღირებულებების ჩამოყალიბება. ოლიმპიური მოძრაობა დღესაც აგრძელებს განვითარებას და მომავალ თაობებს შთაგონებას აძლევს.
ბიზნესისტორიებს წარმოგიდგენთ „ალიანს ჯგუფი”.
