in

მანქანა გულწრფელი დიზაინით – პორშეს შექმნის ისტორია

“კარგი დიზაინი ისაა, რომელიც გულწრფელია.” 

ფერდინანდ პორშე

არსებობს ერთი ასეთი გამონათქვამი: “პორშე ყოველთვის პორშეს მსგავსი იქნება.” ეს გამონათქვამი თამამად შეგვიძლია, ჭეშმარიტებად მივიჩნიოთ, რადგან პორშე მართლაც არავის და არაფერს ჰგავს ისე, როგორც საკუთარ თავს.. მისი იდენტობა მკაფიოდაა გამოსახული მისსავე ფარებში, რომელსაც პორშე მინიმალური ცვლილებით ყველა მის მოდელში ინარჩუნებს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია, დავასკვნათ, რომ, არც თუ ისე ბევრ სხვა ავტომწარმოებელს აქვს დიზაინის ერთი კონკრეტული ხაზი ასე მკაფიოდ დაცული.

პორშე ყველას ახსოვს – მათ, ვისთვისაც ავტომობილებზე ოცნება ბავშვობიდან დაიწყეს და მათაც, ვისაც მანქანებისთვის ყურადღება არასდროს მიუქცევია. ამ ბრენდის ოსტატობაც სწორედ ამაში მდგომარეობს: მისი არსებობა ყველასთვის ცნობილია – არამხოლოდ ავტორბოლებიდან, არამედ ძველი ფილმებიდანაც კი, რომლებშიც პორშე ყოველთვის ითვლებოდა მდიდრულ მანქანად.

და მაინც, როგორია საზოგადოების ცნობიერებაში პორშე? – სწრაფი და დახვეწილი. ხოლო რა ისტორია დგას ამ სისწრაფისა და დახვეწილობის მიღმა, სწორედ ამაზე უნდა გიამბოთ ახლა..

ფერდინანდ პორშე

1875 წელს ავსტრო-უნგრეთში, კერძოდ, მაფერსდორფში დაიბადა ადამიანი, რომელსაც პორშეს ისტორია უკავშირდება – ეს ადამიანი ფერდინანდ პორშე იყო. მამამისი, ანტონ პორშე მეთუნუქე იყო და საკუთარი სახელოსნო ჰქონდა. შვილს აქ მუშაობა არ უნდოდა, რადგან მისი ინტერესები სულ სხვაგვარი იყო. ამ ინტერესებს უფრო კონკრეტული ფორმა მიეცა მაშინ, როცა ფერდინანდმა ერთხელაც ერთ-ერთ ფაბრიკაში ელექტროენერგიას მოკრა თვალი. გარკვეული პერიოდის შემდეგ ის მივიდა ამ ფაბრიკაში, სადაც მისმა დირექტორმა ელექტროობის მოქმედების პრინციპები აუხსნა. სახლში მოსულმა 15 წლის ფერდინანდმა მამის სახელოსნოში ექსპერიმენტების ჩატარება დაიწყო. საქმე იქამდე მივიდა, რომ 1893 წელს მან საკუთარი სახლი ერთი დიდი გენერატორით გაანათა.

რამდენიმე წლის შემდეგ ფერდინანდი ვენაში ტექნიკურ უნივერსიტეტში სასწავლებლად გაემგზავრა. მისი პირველი სამუშაო გამოცდილება ერთ-ერთ ქარხანაში იყო, რომელიც ელ.ძრავებს აწარმოებდა. თუმცა, თავიდან მას ამ საქმეზე მუშაობას არ ანდობდნენ და დამლაგებლად ამუშავებდნენ.

1898 წელს პორშე შეუერთდა ვენის ქარხანას Jakob Lohner & Company, რომელიც ავსტრიის იმპერატორ ფრანც იოსებ I-ს, ასევე დიდ ბრიტანეთს, შვედეთსა და რუმინეთს მინი-ავტობუსებს აწვდიდა. პირველად, 1898 წლის 26 ივნისს, ვენაში, პორშემ გამოაქვეყნა კოდი “P1” (ნომერ პირველი პორშე, რომელიც ნიშნავს ფერდინანდ პორშეს პირველ დიზაინს).

ჯერ კიდევ ლონერის მიერ დასაქმებულმა Porsche-მ 1901 წელს წარადგინა “Lohner-Porsche Mixte Hybrid”. მასიური ბატარეის ნაცვლად, გერმანული ფირმის, Daimler-ის მიერ შექმნილი შიდა წვის ძრავა მართავდა გენერატორს, რომელიც თავის მხრივ მართავდა ელექტრო-ბორბლების ძრავას. სარეზერვო ასლის სახით შეიქმნა მცირე ზომის ბატარეები. ეს იყო პირველი ნავთობელექტრო-ჰიბრიდული მანქანა მსოფლიოში, რომელიც შემდგომში სერიული ჰიბრიდი გახდა.

1902 წელს ფერდინანდ პორშე სამხედრო სამსახურში გაიწვიეს.

ახალი ერა Daimler-ში

1906 წელს Austro-Daimler-მა Porsche მთავარ დიზაინერად აიყვანა. პორშემ აქ პრინც ჰენრის სასამართლო პროცესისთვის 1910 წელს ყველაზე კარგად ცნობილი Austro-Daimler შექმნა. მას ჰქონდა 85 ცხენის ძალა (63 კვტ) და ცნობილი იყო სახელით “პრინცი ჰენრი”.

austro daimler prince henry

Porsche 1916 წელს კომპანიის მმართველ დირექტორად გადავიდა საპატიო დოქტორის წოდება მიიღო ვენის ტექნოლოგიური უნივერსიტეტისგან. პორშემ წარმატებით გააგრძელა სარბოლო მანქანების მშენებლობა, 53 რბოლიდან 43-ში გაიმარჯვა თავისი 1922 წლის დიზაინით. 1923 წელს პორშემ დატოვა Austro-Daimler მას შემდეგ, რაც ბრენდის მმართველებსა და პორშეს შორის ინტერესთა აცდენა მოხდა ავტომობილების სამომავლო განვითარების გზებთან დაკავშირებით.

პორშეს დაარსება

Daimler-დან წამოსვლის შემდეგ პორშემ კვლავაც გააგრძელა ავტომობილების მიმართულებით საქმიანობა და 1931 წელს საკუთარი კომპანიის შექმნამდე მივიდა. მან დააარსა თავისი საკონსულტაციო ფირმა F. Porsche GmbH, Konstruktionen und Beratungen für Motoren und Fahrzeugbau (საავტომობილო და სატრანსპორტო საშუალებების დიზაინისა და საკონსულტაციო მომსახურება). ავსტრიის ადვოკატი ანტონ პიეხისა და ადოლფ როზენბერგერის ფინანსური მხარდაჭერით, პორშემ წარმატებით აიყვანა რამდენიმე ყოფილი თანამშრომელი, ვისთანაც ყოფილ სამსახურებში მეგობრობდა.

მათი პირველი პროექტი იყო Wanderer-ის საშუალო კლასის მანქანის დიზაინი. როცა ბიზნესი გაიზარდა, პორშემ გადაწყვიტა ემუშავა საკუთარ დიზაინზეც, რომელიც წარმოადგენდა პატარა მანქანის კონცეფციას შტუტგარტის დაიმლერ-ბენცში ყოფნის დღიდან. თუმცა კი, მან ვერ იპოვა სათანადო სპონსპორები, ხელსაწყოები კი ძალიან ძვირი ღირდა და ვერ შეძლო მისი შექმნა.

ამასობაში, ახალმა კომპანიამ მიიღო ერთ-ერთი პირველი დავალება გერმანიის მთავრობისგან მანქანის დიზაინის შექმნაზე, ეს იყო – Volkswagen. კომპანიამ შექმნა Volkswagen Beetle-ს დიზაინი, ერთ – ყველა დროის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული  მანქანა. ხოლო 1939 წელს Beetle– ს მრავალი კომპონენტის გამოყენებით შეიქმნა Porsche 64.

Volkswagen Beetle

1940-1945 წლებში მეორე მსოფლიო ომის დაწყების გამო ავტომობილების წარმოება შეჩერდა. პორშეს ქარხანაში შტაბის წარმომადგენლებისთვის ამფიბიების, სამხედრო ტექნიკისა და მაღალი გამავლობის მანქანების წარმოება დაიწყო.

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ,1945 წელს ფერდინანდ პორშე 2 წლით დააკავეს. სწორედ ამ პერიოდში შექმნა პორშე-356 მისმა შვილმა, ფერი პორშემ.

1948 წლის 8 ივნისს ფერი პორშემ მის მიერ კონსტრუირებული ავტომობილის გაყიდვის ლიცენზია მიიღო.

porsche 356

1951 წლის 30 იანვარს ფერდინანდ პორშე დამბლის შედეგად გარდაიცვალა.

პორშეს ლოგო

პორშეს კომპანიის ლოგო წარმოიშვა 1918–1933 წლების ვაიმარის გერმანიის ვიურტემბერგის თავისუფალი ხალხური სახელმწიფოს გერბიდან, რომლის დედაქალაქი იყო შტუტგარტი და სწორედ ლოგოს შუაშია მოქცეული შტუტგარტის გერბიც.

1950-2010-იანები

1950 წლიდან წლიდან პორშეს მანქანებში შეჩერდა ალუმინის გამოყენება. მიუხედავად იმისა, რომ ამით მანქანები ცოტათი დამძიმდა, უსაფრთხოების დონე მკვეთრად გაიზარდა.

60-იანი წლებიდან Porsche-ში გაძლიერდა მძლავრი ძრავების შექმნაზე მუშაობა, ასევე, ყურადღება მიექცა სხვადასხვა ტიპის კორპუსის მქონე მანქანების წარმოებას. პარალელურად, იქმნება სპორტული მანქანებიც, მაგალითად 550 Spyder.

550 Spyder

60-იან წლებში დღის შუქი იხილა პორშეს კიდევ ერთმა ახალმა მოდელმა – 695.

porsche 695

1961კომპანიამ შექმნა ფორმულა 2 სარბოლო მანქანა – 787.

porsche 787

1963 წელს კი პორშეს ლეგენდარული მოდელის 911-ის პროტოტიპი წარადგინეს. თავდაპირველად ამ მანქანას 130 ცხენის ძალა ჰქონდა. 911 სულ მალე კომპანიის სახედ იქცა.

porsche 911

1966 წელს განახლდა 911-ის კორპუსი – Targa.

porsche 911 targa

1968 წელს ფერდინანდის შვილიშვილმა საკუთარი დიზაინის სპორტული მანქანა 917 შექმნა, რომლის წარმოებისთვისაც კომპანიის ბიუჯეტის 2/3 გამოიყენა.

porsche 917

1969 წელს პორშესა და ვოლკსვაგენის კოლაბორაციით შეიქმნა Volkswagen-Porsche 914, რომელმაც უჩეულო გარეგნობის გამო საზოგადოების მხრიდან არც თუ ისე სასურველი შეფასება მიიღო.

Volkswagen-Porsche 914

1971 წელს შეიქმნა Porsche 916, რომელიც იგივე 914 იყო, უბრალოდ უფრო ძლიერი ძრავა ჰქონდა.

Porsche 916

1975 წელს კი გამოვიდა 911-ის მეორე თაობა.

Porsche 911 II

1988 წელს კომპანიამ 911-ის მესამე თაობაც გამოუშვა.

Porsche 911 III

1996 წელს გაჩნდა იმ დროისთვის ძალიან პოპულარული მოდელი Boxter, რომელსაც კომპანია დღემდე უშვებს.

Porsche Boxter

2002 წლიდან კომპანიამ დაიწყო Cayenne კროსოვერის წარმოება, რომელიც პორშეს ისტორიაში ერთ-ერთი პირველი ჯიპი იყო.

Porsche Cayenne

2013 წელს კი მან მაკანის კომპაქტური კროსოვერი გამოუშვა.

porsche macan

პორშე დღეს

დღესდღეობით პორშეს მსგავსად სხვა ავტომწარმოებლებისა ჰყავს ელექტრომობილები. პორშე 2-ჯერ დაჯილდოვდა, როგორც საუკეთესო ავტო-მარკა. აღსანიშნავია, რომ პორშე მუდმივ კონსულტაციებს უწევს სხვა ისეთ ავტო ბრენდებს, როგორებიცაა Audi, Studebaker, SEAT, Daewoo, Subaru დაYugo.

ასევე, არსებობს „პორშეს“ მუზეუმი”, რომელიც 2009 წლის 31 იანვარს პორშეს მოედანზე გაიხსნა და სადაც ვიზიტორები დეტალურად ეცნობიან პორშეს ისტორიას.

ავტორი: თინათინ უგრეხელიძე

მეცნიერებმა სიცოცხლის ხანგრძლივობის 23%-ით გაზრდის გზას მიაგნეს!

2022 წლისთვის SpaceX რაკეტების გასაშვებად მცურავ პლატფორმებს შექმნის