იაპონური კულტურის ერთ-ერთი საოცარი ასპექტი ის არის, რომ ხელოვნება იქ ყველაზე მოულოდნელ ადგილებშიც კი იმალება. მე-16 საუკუნის იაპონიაში, როდესაც სამურაი მეომრები ბრძოლაში მიდიოდნენ, მათი ხმლები ატარებდა ხელოვნების დაფარულ ნიმუშებს, რომლებიც დღეს თანამედროვე დიზაინერებისთვის შთაგონების წყაროდ იქცა.
სამურაის ხმლის ერთი გამორჩეული ელემენტი იყო ცუბა – ხელის დამცავი, რომელიც ხმლის პირის ქვედა ნაწილში მდებარეობს. ლითონის ოსტატები ამ ფუნქციურ ნაწილს გარდაქმნიდნენ ხელოვნების ნამდვილ ნიმუშად, ქმნიდნენ რა რთულ დიზაინებს ყვავილების, ცხოველებისა და პეიზაჟების გამოსახულებით.
ბოსტონის ხელოვნების მუზეუმშია (MFA) ამერიკის შეერთებულ შტატებში იაპონური ხელოვნების ერთ-ერთი უდიდესი კოლექცია, რომელიც ასობით ცუბას მოიცავს. ამ ისტორიულ საგანძურს ახალი სიცოცხლე შესძინა მუზეუმის თანამშრომლობამ ცნობილ სამკაულების დიზაინერ მონიკა რიჩ კოსანთან. ერთობლივი პროექტის ფარგლებში, შეიქმნა ყელსაბამების უნიკალური კოლექცია, რომელიც სამი სიმბოლური ცუბას დიზაინითაა ინსპირირებული – წერო, კუ და პეპელა.
კოსანის მიერ შექმნილი სამკაულები, რომელთა ფასი 925-დან 3,050 დოლარამდე მერყეობს, დამზადებულია ოქროსა და ვერცხლისგან, ხოლო ერთ-ერთი ნიმუში ალმასებითაა მოჭედილი. კოლექციის შეძენა შესაძლებელია როგორც ბოსტონის ხელოვნების მუზეუმში, ისე კოსანის საკუთარ მაღაზიაში.
კოსანმა სამუშაო პროცესი MFA-ის ცუბების მთელი კოლექციის გულდასმით შესწავლით დაიწყო. საბოლოოდ, მან არჩევანი წეროზე, კუსა და პეპელაზე შეაჩერა. ის განსაკუთრებით დაინტერესდა მათი სიმბოლური მნიშვნელობით, რომლის შესახებაც მუზეუმის კურატორებთან საუბრისას შეიტყო. დიზაინერისთვის მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა ის ფაქტი, რომ წერო იღბალს სიმბოლიზებდა, ხოლო კუ – ხანგრძლივ სიცოცხლეს – ორივე თვისება, რომელიც ბრძოლაში მიმავალ სამურაის სჭირდებოდა.
თუმცა, როგორც კოსანი აღნიშნავს, მეომრებმა ისიც კარგად იცოდნენ, რომ შესაძლოა ვერასოდეს დაბრუნებულიყვნენ სახლში ცოცხლები. მისი თქმით, პეპელა სიმბოლიზებდა მოკლე, მაგრამ სავსე და დიდებულ სიცოცხლეს – კონცეფცია, რომელიც დიზაინერისთვის ძალიან ემოციურია და მისი აზრით, ბევრ ადამიანს შეუძლია მასთან კავშირის პოვნა.
MFA-ის იაპონური ანაბეჭდების კურატორი სარა თომფსონი განმარტავს, რომ დღემდე შემორჩენილი ცუბების უმეტესობა მე-16 საუკუნიდანაა, პერიოდიდან, როდესაც იაპონია ხანგრძლივ სამოქალაქო ომში იყო ჩაბმული. ლითონის ოსტატები ამ უნიკალურ ნივთებს ძვირფასი მასალებისგან ამზადებდნენ, ძირითადად რკინისგან, რომელსაც ურევდნენ იაპონური ლითონის დამუშავებისთვის უნიკალურ შენადნობებს – შიბუიჩს (სპილენძი ვერცხლთან) და შაკუტოს (სპილენძი ოქროსთან).
თომფსონი აღნიშნავს, რომ დროთა განმავლობაში ეს ნივთები სტატუსის სიმბოლოებად იქცა, რაც მიუთითებდა მეომრისა და მისი ოჯახის მნიშვნელოვნებაზე. მისი ცნობით, ცუბების დიზაინს, სავარაუდოდ, პირადად ირჩევდნენ მათი მფლობელები, ხოლო ვინაიდან ამ ელემენტების განლაგება ხმალზე სხვადასხვაგვარად იყო შესაძლებელი, სამურაის შეეძლო რამდენიმე ცუბა ჰქონოდა და მათი შეცვლა სურვილისამებრ.
მონიკა რიჩ კოსანი აცხადებს, რომ ამ პროექტმა განსაკუთრებით დააინტერესა, რადგან მთელი თავისი ბიზნესი მან სწორედ ამბებსა და სიმბოლიზმზე დაფუძნებული სამკაულების შექმნაზე ააგო. როდესაც დიზაინერმა ოცი წლის წინ საკუთარი სახელობის ბრენდი დააარსა, ის ძირითადად მედალიონების შექმნაზე იყო ორიენტირებული, რომლებიც ვინტაჟურ ბაზრობებზე ნაპოვნი ნიმუშებით იყო შთაგონებული. ეს მედალიონები მას მიაჩნდა საშუალებად, რომლითაც ადამიანს შეეძლო ეამბო საკუთარი ცხოვრებისა და მნიშვნელოვანი ადამიანების შესახებ.
თუმცა, დღეს ბრენდი, მედალიონებთან ერთად, სხვა ტიპის სამკაულებსაც სთავაზობს მომხმარებლებს, რომელთა მიზანია მატარებლის იდენტობის ამბების მოთხრობა. ერთ-ერთი საინტერესო კოლექცია გახლავთ იგავებითა და ზღაპრებით შთაგონებული გულსაკიდები. მაგალითად, წითელი ვაშლის გამოსახულებიანი სამკაული, რომელიც ბიბლიური ედემის ბაღის ამბიდან თუ ფიფქიას ზღაპრიდან იღებს სათავეს და რომელსაც კოსანი გარდაქმნის ქალის გაძლიერების სიმბოლოდ.
კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ნიმუშია კუსა და კურდღლის გამოსახულებიანი სამკაული, რომელიც მწვანე ტურმალინისა და თეთრი ალმასებისგანაა დამზადებული. კოსანი მიიჩნევს, რომ მითოლოგიური სიუჟეტების მორალი და მნიშვნელობა არასოდეს ძველდება. მისი აზრით, ბევრი ადამიანი ფიქრობს, რომ ცხოვრების მოგზაურობაში ჩამორჩა, მაგრამ კუსა და კურდღლის იგავი გვახსენებს, რომ ნელი და სტაბილური სვლა ხშირად გამარჯვების საწინდარია.
MFA-სთვის შექმნილი კოლექცია კოსანის ამ ფილოსოფიის გაგრძელებაა. თუმცა, პროექტი გარკვეულწილად განსხვავებულიცაა, რადგან ამჯერად ის შთაგონებულია ხელოვნების ფორმით, რომელიც თავდაპირველად შეიქმნა მამაკაცებისთვის და ბრძოლის ველის მასკულინურ სივრცეში გამოიყენებოდა.
კოსანი დარწმუნებულია, რომ ცუბებში არსებული სიმბოლიზმი აქტუალურია თანამედროვე ქალისთვისაც, რომელსაც შეიძლება სურდეს უშიშარი მეომრის სულისკვეთების განსახიერება. დიზაინერი განსაკუთრებით გამოყოფს პეპელას სიმბოლოს, რომელიც, მისი თქმით, ტრანსფორმაციასა და სილამაზეს განასახიერებს და გვახსენებს, რომ მნიშვნელოვანია არა ცხოვრების ხანგრძლივობა, არამედ მისი ხარისხი.
წყარო: Fastcompany
