in

ბრენდი 130 წლიანი ისტორიით – Škoda-ს შექმნის ამბავი

დღემდე საკმაოდ ბევრ ძველ თუ შედარებით ახალ ავტომწარმოებელზე გიამბეთ და დღეს კვლვავ ისეთ ბრენდზე უნდა გიამბოთ, რომელიც თავისუფლად შეგვიძლია, კლასიკას მივაკუთვნოთ. რაც უფრო ძველია კომპანია, მით უფრო მეტ ნოსტალგიას აღძრავს ის ადამიანებში – მგონი რომ შკოდა ერთ-ერთი ასეთი ბრენდია, რომელსაც საუკუნოვანი ისტორია აქვს.

და მაინც, საიდან იწყება შკოდას ისტორია?

დასაწყისი – Laurin & Klement

1959 წელს The Skoda Works შეიქმნა როგორც შეიარაღების მწარმოებელი კომპანია. რაც შეეხება SKODA AUTO-ს (და მისი წინამორბედი Laurin & Klement), ის მეხუთე უძველესი კომპანიაა, რომელიც აწარმოებს მანქანებს და Daimler-ის, Opel-ის, Peugeot-ისა და Tatra- ს მსგავსად აქვს ლეგენდარული ისტორია.

შკოდას ისტორია, რეალურად, დაიწყო 1890-იანი წლების დასაწყისში ველოსიპედების წარმოებით. შკოდას (იმ დროისთვის ე.წ ” Laurin & Klement”), როგორც ველოსიპედების მწარმოებელი კომპანიის, ქარხნები აშენდა 1896 წელს.

Laurin & Klement

1894 წელს 26 წლის ვაცლავ კლემენტმა, რომელიც წიგნის გამყიდველი იყო ბოჰემიის სამეფოში (ახლანდელი ჩეხეთის რესპუბლიკა, მაშინ ავსტრია-უნგრეთის ნაწილი იყო), ვერ შეძლო საჭირო ნაწილების მოპოვება მისი გერმანული ველოსიპედის შესაკეთებლად. კლემენტმა ველოსიპედი დაუბრუნა მწარმოებლებს, “Seidel and Naumann-ს”, ჩეხურად გაგზავნილი წერილით, რომლითაც სთხოვდა ველოსიპედის შეკეთებას: “თუ გინდათ რომ გიპასუხოთ, მოგვწერეთ თქვენი შეტყობინება ჩვენთვის გასაგებ ენაზე.” – მიუგეს მათ. კლემენტი უკმაყოფილო დარჩა ამ პასუხით და, მიუხედავად ტექნიკური გამოცდილებისა, გადაწყვიტა, დაეწყო ველოსიპედის სარემონტო მაღაზია, რომელიც ვაცლავ ლაურინმა და მან 1896 წელს გახსნეს მალადაში. სანამ კლემენტთან პარტნიორობას დაიწყებდა, ლაურინი იყო ველოსიპედის მწარმოებელი ახლომდებარე ქალაქ ტურნოვში.

ქარხანაში გადასვლის შემდეგ, ლაურინმა და კლემენტმა 1899 წელს პირველი მოტოციკლეტი გამოუშვეს. შედეგად, კომპანია გახდა პირველი მოტოციკლების ქარხანა ცენტრალურ ევროპაში. 1900 წელს, კომპანიის 32 კაციანი გუნდით, დაიწყო სლავიას ექსპორტი და 150 მოტოციკლეტი გაიგზავნა ლონდონში Hewtson ფირმისთვის. ცოტა ხნის შემდეგ, პრესამ ისინი პირველი მოტოციკლის შემქმნელებად აღიარა.

Type A (1905)

1905 წლისთვის ფირმა აწარმოებდა მანქანებს, რაც მას ჩეხეთის მეორე ყველაზე ძველ მწარმოებელ მანქანად აქცევს ტატრას შემდეგ. კომპანიას, რომლის ფართობი იყო 7 800 კვადრატული მეტრი (0,78 ჰა), ჰყავდა 320 კაციანი სამუშაო და გამოიყენა 170 სპეციალური ჩარხი, რომელთა მართვაც 100 ცხენის ძალა (75 კვტ) ორთქლის ენერგიით ხდებოდა. შკოდას პირველი მოდელი იყო Voiturette A, რომელიც საკმაოდ წარმატებული აღმოჩნდა.

პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ

პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ, კომპანია Laurin & Klement–მა დაიწყო სატვირთო მანქანების წარმოება, მაგრამ 1924 წელს, მას შემდეგ, რაც პრობლემები შეექმნა და მათ შენობაში ხანძარი გაჩნდა, კომპანიამ ახალი პარტნიორი მოიძია.

იმავდროულად, Akciová společnost, dříve Škodovy závody (ყოფილი Skoda Works), იარაღის მწარმოებელი და მრავალსექტორული საწარმო იყო პილსენში, რომელიც გახდა ერთ-ერთი უმსხვილესი სამრეწველო საწარმო ევროპაში და უდიდესი ჩეხოსლოვაკიაში, ცდილობდა გაეზარდა თავისი იარაღის წარმოების ბაზა. სწორედ ასე შეიძინა მან Laurin & Klement 1925 წელს. მან ასევე დაიწყო მანქანების წარმოება Hispano-Suiza-სთან თანამშრომლობით. გვიანდელი წარმოების უმეტესობა უკვე Skoda–ს სახელით გამოდიოდა.

Škoda 422 (1929)

ეკონომიკური დეპრესიით გამოწვეული ვარდნის შემდეგ, შკოდამ წარმოადგინა მანქანების ახალი ხაზი 1930 – იან წლებში, რომელიც მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდა მისი წინა პროდუქტებისგან. შასის ახალი დიზაინი ხერხემლის მილით და ყოვლისმომცველი დამოუკიდებელი სუსპენზიით შემუშავდა მთავარი ინჟინრის ვლადიმერ მატუშის ხელმძღვანელობით და შეიქმნა მოდელის მიხედვით, რომელიც პირველად შემოიღო ჰანს ლედვინკამ ტატრაში. მიუხედავად იმისა, რომ 1933 წელს odakoda– ს ჩეხოსლოვაკიის საავტომობილო ბაზრის 14% ჰქონდა და მესამე ადგილი ეკავა Praga– ს და Tatra– ს ჩამორჩენის შემდეგ, ახალმა ხაზმა იგი 1936 წლისთვის 391% –იანი წილის მფლობელი გახადა.

ინჟინერი ემილ შკოდა

მეორე მსოფლიო ომი

მეორე მსოფლიო ომში ჩეხოსლოვაკიის ოკუპაციის დროს, Skoda Works გადაკეთდა Reichswerke Hermann Göring-ის ნაწილად, რომელიც ამარაგებდა გერმანიის ომს  სამხედრო რელიეფის მანქანების, სამხედრო თვითმფრინავების, სხვა შეიარაღების კომპონენტების და ვაზნების კორპუსების წარმოებით. ავტომობილის წარმოება 1939 წლის 7 052 ერთეულიდან შემცირდა 1943 წელს 683 ერთეულამდე, აქედან მხოლოდ 35 იყო სამგზავრო მანქანა. 1945 წლის იანვრიდან მაისამდე 316 სატვირთო მანქანა იქნა წარმოებული. გაერთიანებული სამეფოს და აშშ-ს საჰაერო ძალებმა არაერთხელ დაბომბეს Skoda–ს ქარხნები 1940–1945 წლებში. საბოლოო მასიური საჰაერო იერიში მოხდა 1945 წლის 25 აპრილს და გამოიწვია თითქმის სრული განადგურება. შკოდას ქარხნებში მომუშავე 1000 ადამიანი დაიღუპა ან დაშავდა.

Škoda Octavia Super (1960)

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ

როდესაც 1945 წლის ივლისისთვის მლადა ბოლესლავის ქარხნის რეკონსტრუქცია დაიწყო, დაიწყო შკოდას მეორე მსოფლიო ომის შემდგომი პირველი მანქანის, 1101 სერიის წარმოება. ეს იყო არსებითად მეორე მსოფლიო ომამდე წარმოებული Skoda Popular- ის განახლებული ვერსია. 1948 წლის შემოდგომაზე, Skoda (ყველა სხვა მსხვილ მწარმოებელთან ერთად) გახდა კომუნისტური გეგმიური ეკონომიკის ნაწილი, რაც იმას ნიშნავდა, რომ იგი გამოყოფილი იყო მშობლიური კომპანიის, Skoda Works– ისგან. მიუხედავად არახელსაყრელი პოლიტიკური პირობებისა და არაკომუნისტურ ქვეყნებში ტექნიკურ განვითარებასთან კონტაქტის დაკარგვისა, odakoda– მ შეინარჩუნა კარგი რეპუტაცია 1960 – იან წლებამდე, აწარმოებდა მოდელებს, როგორიცაა Skoda 440 Spartak, 445 Octavia, Felicia და Skoda 1000 MB.

Škoda MB 1000 (1966)

ფოლკსვაგენის სუბსიდიები

1990 წლამდე Škoda კვლავ აწარმოებდა უკანაძრავიანი მცირე საოჯახო მანქანების მოძველებულ ასორტიმენტს, თუმცა 1987 წელს დაიწყო ჰეჩბეკ Favorit-ის წარმოება, რომელმაც საბოლოოდ ჩაანაცვლა ძველი მოდელები.

1980s Škoda Favorit

კომუნიზმის დაცემამ ხავერდოვანი რევოლუციით დიდი ცვლილებები შეიტანა ჩეხოსლოვაკიაში და უმეტეს ინდუსტრიებს ექვემდებარებოდა პრივატიზება. Skoda Automobile– ს შემთხვევაში, სახელმწიფო ხელისუფლებამ ჩამოიყვანა ძლიერი უცხოელი პარტნიორი. ტენდერი პრივატიზებაზე 1990 წელს გამოცხადდა; ტენდერში დარეგისტრირდა 24 სხვადასხვა კომპანია, ხოლო მათგან მხოლოდ რვა გამოხატა სერიოზული ინტერესი – BMW, GM, Renault, Volvo, Volkswagen, Ford, Fiat და Mercedes-Benz. 1990 წლის აგვისტოში VW და Renault მოხვდნენ მოკლე სიაში.

ამ კომპანიების სხვადასხვა არახელსაყრელი შეთავაზებების შემდეგ, Volkswagen– მა შკოდას შესთავაზა გააგრძელოს Favorit–ის წარმოება და შეინარჩუნოს Škoda ბრენდი. Volkswagen– მა შესთავაზა Skoda–ს 30% –იანი წილის შეძენა, თანდათანობით 70%–მდე გაზრდამდე. ფოლკსვაგენის მთლიანი ინვესტიცია 2000 წლისთვის იქნებოდა 6.6 მილიარდი აშშ დოლარი (2019 წელს 13 მილიარდი აშშ დოლარი). მთავრობა რენოს მხარეს იყო მიდრეკილი, ხოლო შკოდას პროფკავშირი ამჯობინებდა VW-ს, რადგან ის შესთავაზებდა კომპანიის განვითარების უფრო დიდ პოტენციალს.

ჩეხეთის მთავრობამ 1990 წლის 9 დეკემბერს Volkswagen აირჩია და შედეგად, 1991 წლის 28 მარტს შედგა ერთობლივი წარმოების პარტნიორობის ხელშეკრულება Volkswagen– თან, რომელიც აღინიშნა Volkswagen Group–ის 30%–იანი წილის გადაცემით. 2000 წლის 30 მაისს Volkswagen AG– მა დაასრულა Skoda Auto– ს შეძენა, რის გამოც კომპანია მთლიანად მისი შვილობილი გახდა.

The Škoda Felicia

Volkswagen Group-ის ექსპერტიზისა და ინვესტიციების მხარდაჭერით, დიზაინი – სტილიც და ინჟინერიაც მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა. 1994 წლის მოდელი ფელისია ფაქტობრივად იყო ფავორიტის სახე, მაგრამ ხარისხი და აღჭურვილობა გაუმჯობესდა. ასევე გაუმჯობესდა მისი გაყიდვებიც მთელ ევროპაში გაერთიანებული სამეფოს ჩათვლით, სადაც Felicia ერთ – ერთი საუკეთესო რანგის მანქანა იყო მომხმარებელთა კმაყოფილების გამოკითხვებში.

შკოდას უახლესი ისტორია

2010 წლის პარიზის საავტომობილო შოუზე, 2010 წლის სექტემბერში, კომპანიამ წარმოადგინა Octavia Green E Line. ეს ელექტრონული მანქანის კონცეფცია იყო ელექტრონული მანქანის საცდელი ფლოტის წინამორბედი, რომელიც Škoda– მ გამოუშვა 2012 წელს. საბოლოო პირველი თაობის Octavia (ტური) წარმოიშვა Mladá Boleslav– ის ქარხანაში 2010 წლის ნოემბერში. ამ მოდელის მსოფლიო წარმოებამ 1.4 მილიონს გადააჭარბა.

Skoda Octavia

2012 წელს შკოდამ წარმოადგინა მასობრივი წარმოების ორი ახალი მოდელი. Rapid– ის ევროპული ვერსიის პრემიერა პარიზის საავტომობილო შოუზე შედგა. ეს მანქანა იყო პირველი თაობის Octavia– ს მემკვიდრე თავისი ფასით. მეორე მოდელი იყო მე –3 თაობის Octavia, რომლის პრემიერა შედგა 2012 წლის დეკემბერში. იმავე თვეში დაიწყო Yeti– ს ადგილობრივი წარმოება ნიჟნი ნოვგოროდის GAZ– ის ქარხანაში.

2015 წელს ფოლკსვაგენმა აღიარა, რომ მან ბევრ მანქანაში დააინსტალირა ცრუ დაბინძურების პროგრამა მარეგულირებლის მოსატყუებლად, რომ მისი მანქანები აკმაყოფილებდნენ გამონაბოლქვის სტანდარტებს, სინამდვილეში ისინი ჰაერს მთავრობის სტანდარტებზე ბევრად მაღალ დონეზე აბინძურებდნენ. მსოფლიოში დაახლოებით 1,2 მილიონი შკოდას მანქანა აღჭურვილი იყო გამონაბოლქვის მოტყუების მოწყობილობით. შკოდამ განაცხადა, რომ Volkswagen დაფარავს სკანდალის შედეგად დაზარალებულ ყველა მანქანის რემონტის ხარჯებს.

2015 წელს შკოდა აირჩიეს ყველაზე საიმედო მანქანის ბრენდად დიდ ბრიტანეთში. 2015 წელს შეიქმნა კორპორატიული სტრატეგია, რომელიც ითვალისწინებდა 2019 წლიდან მთელი ელექტრო მანქანების წარმოებას.

Škoda Enyaq iV

Skoda Auto–მ დაიწყო დიდი, შვიდი ადგილიანი ჯიპის Škoda Kodiaq–ის წარმოება 2016 წელს, ის გამოვიდა პარიზის საავტომობილო შოუზე 2016 წლის ოქტომბერში და მისი გაყიდვები დაიწყო 2017 წლის დასაწყისში. 2017 წლის მეორე ნახევარში ასევე დაიწყო ახალი კომპაქტური ჯიპი odakoda Karoq-ის გაყიდვები, რომელმაც ოფიციალურად შეცვალა Škoda Yeti. ავტომწარმოებელმა 2018 წლის დეკემბერში წარმოადგინა ახალი მცირე საოჯახო მანქანა Škoda Scala. 2019 წლის თებერვალში კომპანიამ ჟენევაში წარმოადგინა ახალი ქვეკომპაქტ კროსოვერი odakoda Kamiq.

ავტორი: თინათინ უგრეხელიძე

როგორ იქმნება პლანეტები ბინარულ სისტემებში?

საქართველოს ეროვნულ ბანკს ახალი, უფრო მარტივი, მოქნილი და თანამედროვე ვებგვერდი აქვს