in

იაპონელი გამომგონებლების “მეფის” მიერ შექმნილი ბრენდი – ტოიოტას ისტორია

“ტოიოტას ფილოსოფია არ წარმოადგენს დაუღალავი მუშაობით კარგი შედეგის დადებას, არამედ ის გვეუბნება, რომ ადამიანის შემოქმედებითობას საზღვარი არ აქვს. ადამიანებიც სწორედ იმიტომ ირჩევენ ტოიოტას, რომ იფიქრონ და არა – იმუშაონ.”

– Taichi Ohno

თუმცა, ვერ ვიტყვით, რომ ტოიოტას მიღმა დაუღალავი და ძალიან დიდი შრომა არ დგას.. ალბათ, ავტომწარმოებლებში ეს ბრენდი ერთ-ერთ ყველაზე საიმედო კომპანიად ითვლება და თუ მასთან რამეს ვაკავშირებთ, პირველ რიგში, ეს ხარისხია.

ჩვენი ეს ასოციაციები არცაა გასაკვირი – ის ხომ იაპონური ბრენდია. ამომავალი მზის ქვეყანაში კი ოდითგანვე დიდ და საჭირო ინოვაციებს უყრიდნენ საფუძველს. ამ ინოვაციების და გამომგონებლების “მეფედ” დღეს სწორედ ტოიოტას შემქმნელი, საკიში ტოიოდა (Sakichi Toyoda) ითვლება.

და მაინც, როგორ დაიწყო ტოიოტას ისტორია?

საკიში ტოიოდა

ყველაფერი ერთ პატარა იაპონურ ოჯახში დაიწყო – საკიშის მამა დურგალი იყო და იაპონური ტრადიციის თანახმად, უფროს შვილს მამის საქმიანობა უნდა გაეგრძელებინა. თუმცა, საკიშის დურგლობა სულაც არ სურდა. მაგრამ, საკიში იმ პერიოდში გაიზარდა, როცა ეს ტრადიციები ნელ-ნელა შესუსტებას იწყებდნენ და ბიჭმა გაბედა, საქსოვ დაზგებში ჩაედო მთელი თავისი ენერგია და რესურსი. მან ამ საქმიანობის შთაგონება უენოში მოგზაურობისას მიიღო, როდესაც ის მესამე ნაციონალურ მექანიზმების ექსპოზიციას დაესწრო.

საკიში ტოიოდა

მისი ცხოვრების მრავალი წელი მან სწორედ საქსოვ დაზგებს დაუთმო.

“დასავლური ცივილიზაცია მექანიზმს ეფუძნება. მექანიზმები ორთქლით ფუნქციონირებენ. ორთქლზე მომუშავე აპარატურა მოითხოვს ნახშირს, რომელიც ძვირია. უნდა არსებობდეს მეთოდი, რომ ორთქლი შეცვალოს,” – ასე ფიქრობდა საკიში.

სხვადასხვა მუდმივი და შეუზღუდავი ენერგიის წყაროს გამოყენებით ის თავის ბეღელში უამრავ ექსპერიმენტს ატარებდა. ბოლოს მივიდა იქამდე, რომ ხელის მექანიზმი გამოეგონებინა, რომლითაც შესაძლებელი იქნებოდა, არა ორთქლზე ემუშავა მოწყობილობას, არამედ – ადამიანის ხელით. მან შექმნა და გაანადგურა არაერთი მექანიზმი. გარშემო ხალხი მას უცნაურ ადამიანად რაცხავდა, თუმცა, საკიშს სხვების აზრი საერთოდ არ აინტერესებდა.

1890 წლის შემოდგომაზე, საკიშიმ პირველი წარმატებული გამოგონება დაასრულა. იგი ცნობილი იყო, როგორც “ტოიოდას ხის ხელის დაზგა” – იგი ამ დროს 24 წლის იყო. საბოლოოდ, მან დააფუძნა კომპანია, რომელსაც Toyoda Automatic Loom Works ეწოდა. მისი სიცოცხლის ბოლო წლებში საკიში კომპანიას საკუთარ შვილთან, კიიშირო ტოიოდასთან ერთად მართავდა.

როგორც ცნობილია, ტოიოდას ბოლო ოცნება სწორედ ავტომობილის შექმნა იყო და მის შვილს დაუბარა, რომ ამ საქმიანობას გაჰყოლოდა.

საკიში ტოიოდას “5 რატომ” წესი

იმისთვის, რომ მანქანასთან დაკავშირებული პრობლემა გადავჭრათ, მიყოლებით უნდა დავსვათ 5-ჯერ კითხვა “რატომ?”, რათა პრობლემის სათავე მოვიძიოთ. 5 რატომ-ის მეთოდი განიხილება, როგორც ტოიოტას სამეცნიერო მიდგომის საფუძველი … რატომ-ის ხუთჯერ გაიმეორების შემდეგ, ცხადი ხდება პრობლემის ხასიათი და მისი გადაწყვეტა.

5 რატომ იყენებს “საწინააღმდეგო ზომებს”, ვიდრე “გადაწყვეტილებებს”. საწინააღმდეგო ღონისძიება არის მოქმედება ან მოქმედებათა ერთობლიობა, რომელიც მიზნად ისახავს თავიდან ავიცილოთ პრობლემა, რათა კვლავ არ წარმოიშვას, ხოლო გამოსავალი შეიძლება უბრალოდ პრობლემასთან გამკლავება იყოს. როგორც ასეთი, საწინააღმდეგო ზომები უფრო ძლიერია და, სავარაუდოდ, ხელს შეუშლის პრობლემის განმეორებას.

ახალი ერა და კიიშირო ტოიოდა

1930 წელს კომპანიას სათავეში საკიშის შვილი, კიიშირო ჩაუდგა. თუმცა, მალევე, ინგლისურმა კომპანიამ Platt Brothers & Co-მ ეს კომპანია 100 000 გირვანქა სტერლინგად შეიძინა, რითიც, კიიშიროს შანსი მიეცა, საკუთარი ავტომობილების შექმნა დაეწყო.

საბოლოოდ, 1933 წელს ტოიოდა კიიშირომ Toyota Motor Corporation დააარსა, როგორც Toyota Toyota Automatik Loom Works-ის განყოფილება. მისი პირველი საწარმოო მანქანა, Model AA სედანი გამოვიდა 1936 წელს. უნდა ითქვას, რომ კომპანიამ საკუთარი საქმიანობა სხვა მოდელების კოპირებით დაიწყო – თუმცა, იაპონიაში ეს უჩვეულობას არ წარმოადგენდა.

Toyota Model AA

შემდეგ წელს კომპანიას გადაერქვა სახელი და ეწოდ Toyota Motor Company, Ltd., რომელსაც Kiichiro ხელმძღვანელობდა. (რაც მთავარია, კომპანიის სახელი შეიცვალა Toyota-თი, რომელსაც იაპონურად უფრო სასიამოვნო ჟღერადობა აქვს.) ტოიოტას შემდეგ შეიქმნა რამდენიმე შვილობილი კომპანია, მათ შორის შპს Toyoda Machine Works, (1941) და Toyota Auto Body, Ltd. (1945). მეორე მსოფლიო ომის დროს კომპანიამ შეაჩერა სამგზავრო მანქანების წარმოება და კონცენტრირებული იყო სატვირთო მანქანებზე. დანგრეული საწარმოებისა და ქაოტური ეკონომიკის გამო, მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, კომპანიამ აღარ განაგრძო სამგზავრო მანქანების დამზადება 1947 წლამდე, მანამ, სანამ Model SA შეიქმნებოდა.

Toyoped Model SA

1950-2000-იანი წლები

1950-იანი წლების Toyota–ს საავტომობილო წარმოების ქარხნები სრული დატვირთვით მუშაობდნენ. კონკურენტუნარიანობის მოსაპოვებლად კომპანიამ დაიწყო ამერიკული საავტომობილო მწარმოებლების ფრთხილად შესწავლა აშშ–ს ტექნიკური და ეკონომიკური უპირატესობის გამო. Toyota– ს ხელმძღვანელებმა დაათვალიერეს კორპორაციების საწარმოო ობიექტები, მათ შორის Ford Motor Company, ნახეს ავტომობილების წარმოების უახლესი ტექნოლოგიები და ისინი საკუთარ ობიექტებშიც დანერგეს. 1957 წელს დაარსდა Toyota Motor Sales, U.S.A. Inc.

შემდეგ წელს კომპანიამ გამოუშვა Toyotaoped სედანი, მისი პირველი მოდელი, რომელიც აშშ – ში გაიყიდა; თუმცა, იგი ცუდად მიიღეს მაღალი ფასისა და ცხენის ძალის სიმცირის გამო.

Land Cruiser, 4 × 4 კომუნალური მანქანა, რომელიც გამოვიდა 1958 წელს, უფრო წარმატებული აღმოჩნდა.

Land Cruiser

1961 წელს ტოიოტამ გამოუშვა Toyota Publica – პატარა ზომის ეკონომიური ავტომობილი – მან სწრაფად მოიპოვა პოპულარობა. ამავე პერიოდში იაპონიაში ეკონომიკური სიტუაცია გაუმჯობესების გზას დაადგა და ტოიოტას გაყიდვებმაც საგრძნობლად იმატა. მალევე გაიზარდა Toyota-ს დილერების ქსელი საზღვარგარეთ – სამხრეთ აფრიკაში, ევროპასა და აზიაში.

Toyota Publica

1965 წელს გამოჩნდა ტოიოპეტი, რომელიც მთლიანად გადაკეთდა ამერიკელი მძღოლებისთვის, ხელახლა გამოვიდა Toyota Corona– ს სახელით, რაც კომპანიის პირველი დიდი წარმატება იყო აშშ – ში.

Toyota Corona

1960-70-იანი წლების განმავლობაში კომპანია გაფართოვდა სწრაფი ტემპით და დაიწყო დიდი რაოდენობით ავტომობილების ექსპორტი უცხოურ ბაზრებზე. Toyota-მ შეიძინა ისეთი კომპანიები, როგორიცაა შპს Hino Motors (1966), ავტობუსებისა და მსხვილი სატვირთოების მწარმოებელი; შპს Nippondenso Company – ელექტრო ავტომატური კომპონენტების მწარმოებელი; და შპს დაჰიცუს საავტომობილო კომპანია (1967).

70 წლებში ტოიოტამ დაიწყო ისეთი მოდელების წარმოება,ი როგორებიცაა: Celica (1970), Sprinter, Carina, Tercel (1978), Mark II.
Toyota Corona Mark II

რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში Toyota იყო იაპონიის უდიდესი საავტომობილო მწარმოებელი. კომპანია აგრძელებდა აყვავებას ამერიკის ბაზარზეც, მოიპოვა რეპუტაცია თავისი დაბალი ფასის, ენერგიის საწვავის ეფექტური და საიმედო მანქანებით, როგორიცაა Corolla, რომელიც შეერთებულ შტატებში 1968 წელს გამოვიდა.

Toyota Corolla

კომპანიამ დღევანდელი სახელი 1982 წელს მიიღო, როდესაც Toyota Motor Company შეუერთდა Toyota Motor Sales Company-ს; კომპანიამ მნიშვნელოვანი ზრდა XXI საუკუნეში განიცადა, ისეთი ინოვაციებით, როგორიცაა მისი ძვირადღირებული ბრენდი, Lexus (1989) და მსოფლიოში პირველი მასობრივი წარმოების ჰიბრიდული ძრავა, Prius (1997).

Toyota Prius 1999

1999 წელს Toyota მოხვდა როგორც ლონდონის საფონდო ბირჟის სიაში, ისე – ნიუ-იორკის საფონდო ბირჟაზე. კომპანია განაგრძობდა გაფართოებას ახალ ბაზრებზე – მან  წარმოადგინა მსოფლიოში პირველი მდიდრული ჰიბრიდული ავტომობილი Lexus RX 400h (2005).

Lexus RX 400h

2002 წელს Toyota-მ მიიღო მონაწილეობა Formula 1-ის რბოლებში.

მალევე, კომპანია მნიშვნელოვანი ფინანსური გამოწვევების წინაშე აღმოჩნდა: გაყიდვების შემცირება, რომელიც გამოწვეული იყო 2008 წლის გლობალური ფინანსური კრიზისიდან, ისევე, როგორც 2010 წელს საერთაშორისო უსაფრთხოების მიზნით რვა მილიონზე მეტი მანქანა გაიწვიეს, რამაც დროებით შეაჩერა მისი რამდენიმე საუკეთესო მოდელის წარმოება და გაყიდვა. 2014 წლიდან, ტოიოტას და კიდევ რამდენიმე ავტომწარმოებელის მილიონობით მანქანა გაიწვიეს რეგულატორებმა შეერთებულ შტატებში, იმის გამო, რომ იაპონიის საავტომობილო ნაწილების მიმწოდებელ Takata–ს მიერ წარმოებული ბალიშები გაუმართავი იყო. საავტომობილო გზების მოძრაობის ეროვნული ადმინისტრაციის თანახმად, ეს იყო ”ყველაზე დიდი და ყველაზე რთული უსაფრთხოების გაწვევა აშშ-ს ისტორიაში”.

ტოიოტა დღეს

დღესდღეობით ტოიოტას კორპორაცია მსოფლიოში აღიარებულია, როგორც წარმოების ყველაზე ინოვაციური და ეფექტური მართვის სისტემის შემქმნელი.

იგი მსოფლიოში პირველ ადგილზე დგას ავტომობილების წარმოების რაოდენობითა და გაყიდვებით. ტოიოტა 5,5 მილიონზე მეტ ავტომობილს უშვებს წელიწადში.

დღესდღეობით საავტომობილო პროდუქციის გარდა, ტოიოტას შვილობილი კომპანიები აწარმოებენ რეზინისა და კორპის მასალებს, ფოლადს, სინთეზურ ფისებს, ბამბის და მატყლის ნაწარმს.

ავტორი: თინათინ უგრეხელიძე

რატომ სთავაზობენ კომპანიები ვაქცინირებულ მომხმარებლებს სპეციალურ აქციებს?

BTU ტექნოლოგიების ფესტივალს თბილისსა და ქუთაისში ჩაატარებს